Sohbet ve gastronomi çevrelerinde sıkça tartışılan "Şambali mi, Şam tatlısı mı?" sorusu, sokak lezzetleriyle meşhur Balıkesir’de sıkça gündeme geliyor. İzmir’in coğrafi işaretle tescillediği bu kadim lezzet, Balıkesir sokaklarında kendine has bir kültür oluşturarak "tescil mi, gelenek mi?" tartışmasını devam ettiriyor.
İsim Karmaşası: Şam’dan Gelen Miras
Aslen Suriye’nin Şam bölgesine dayanan ve Osmanlı mutfak kültürüyle Anadolu’ya yayılan bu tatlı, bölgelere göre farklı isimlerle anılıyor. Güneydoğu Anadolu’da "Şam Tatlısı" olarak bilinen lezzet, Ege ve Marmara hattında "Şambali" ismini almış durumda. Bazı uzmanlar, "Şambali" isminin "Şam-ı Bali" (Şam’ın ballısı/tatlısı) tamlamasından türediğini belirtiyor.
Tescil İzmir’de, Müdavim Balıkesir’de
Tatlı, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından "İzmir Şambalisi" adıyla tescillenmiş olsa da, Balıkesir’de bu durum yerel ustalığı durdurmuş değil. Balıkesir’in işlek caddelerinde ve mahalle aralarında seyyar araçlarla satılan şambali, kentin en köklü sokak ritüellerinden biri kabul ediliyor. Özellikle Balıkesir usulü şambalide, irmik kalitesi ve şerbetin karamelize edilme derecesi yerel halkın en önemli tercih kriteri.
"Kaymaklı" Formuyla Balıkesir Farkı
Balıkesir'e özel bir çok tarifte en çok dikkat çeken detay ise tatlının sunum şekli. İzmir’de daha çok sade tüketilen bu lezzet, Balıkesir’de meşhur yerel süt ürünleriyle birleşiyor. Tatlının arasına konulan bol kaymak, Balıkesir’deki satıcıların en büyük "reyting" unsuru haline gelmiş durumda. Sosyal medyada "Halep işi" olarak da paylaşılan bu sunum, Balıkesir şambalisini diğer illerden ayıran en büyük fark olarak gösteriliyor.
Hafif Ama Tehlikeli: Yumurtasız Ve Yağsız
Şambaliyi revani veya diğer şerbetli tatlılardan ayıran en büyük teknik özellik ise içinde yumurta, un ve yağ (bazı tariflerde eser miktarda hariç) bulunmaması. Sadece irmik, şeker ve yoğurtla hazırlanan bu ağır ama bir o kadar da sade lezzet, Balıkesir sokaklarında günün her saati tüketiliyor.
İnternetteki Tartışma Sürüyor
Yemek forumlarında ve bazı sosyal medya gönderilerinde Balıkesirli kullanıcılar, bu tatlının kente özgü bir kimlik kazandığını savunurken, İzmirli kullanıcılar "tescilin" belirleyici olduğunu iddia ediyor. Ancak gerçek şu ki; Balıkesir’de akşam saatlerinde bir köşe başında duran o meşhur camekanlı tezgahlardaki kuyruklar, lezzetin kağıt üzerindeki tescilden çok daha fazlası olduğunu kanıtlıyor.
