Balıkesir'in Bandırma, Erdek ve Ayvalık limanlarında gün henüz ağırmadan büyük bir hareketlilik yaşanıyor. Karada sakin görünen limanlar, denize açılma saati yaklaştıkça adeta bir üretim fabrikasına dönüşüyor. Aylar süren av yasaklarının ardından veya günlük rutin seferler öncesinde balıkçıların karada gerçekleştirdiği hazırlıklar, seferin başarısını ve tayfanın can güvenliğini doğrudan belirliyor. Peki, Balıkesirli balıkçılar ağlarını sulara bırakmadan önce limanda hangi aşamalardan geçiyor? İşte denizcilerin ilmek ilmek işlediği o hazırlık maratonu.
1. Ağların Bakımı ve Onarımı: İlmek İlmek İlmeklenen Emek
Balıkçılığın en temel ekipmanı olan ağlar, deniz tabanındaki kayalar, güçlü akıntılar veya büyük balık gruplarının baskısıyla sık sık yıpranır ya da yırtılır. Denize açılmadan önceki en kritik aşama ağ tamiridir (ağ donatma).
İlmek İlmek Onarım: Bandırma ve Erdek limanlarında ağ tamircileri ve tayfa, saatlerce beton üzerinde oturarak "ağ mekikleri" ile yırtık noktaları tek tek onarır.
Ağ Türüne Göre Hazırlık: Hedeflenen balık türüne göre kullanılacak ağın mesh (göz) boyutu kontrol edilir. Hamsi, sardalya, lüfer veya dip balıkları için farklı ağ yapıları teknelere özenle istiflenir.
Makaralar ve Ağ Istifi: Ağların denize atılırken birbirine dolaşmaması için teknedeki vinç ve ağ haznelerine kusursuz bir düzenle yerleştirilmesi hayati önem taşır.
2. Tekne ve Motor Mekaniğinin Son Kontrolü
Deniz şaka kaldırmaz. Bu anlayışla hareket eden Balıkesirli kaptanlar, limandan ayrılmadan önce teknenin tüm mekanik aksamını gözden geçirir.
Ana Motor ve Jeneratör Bakımı: Yağ seviyeleri, filtreler, soğutma suyu sistemleri ve şanzıman kontrolleri yapılır.
Hidrolik ve Vinç Sistemleri: Ağların çekilmesini sağlayan dev hidrolik sistemlerin sorunsuz çalıştığından emin olunur.
Elektronik Cihazların Kalibrasyonu: Balık bulucu (sonar), radar, GPS ve telsiz gibi seyir güvenlik cihazları test edilir. Marmara ve Ege’nin değişken hava şartlarında bu cihazların hatasız çalışması navigasyon açısından hayati önem taşır.
3. Yakıt, Buz ve Kumanya İkmali
Teknenin teknik hazırlıkları sürerken bir yandan da lojistik ikmal tamamlanır. Açık denizde günler veya haftalar geçirecek gırgır ve trol tekneleri için kumanya organizasyonu en az teknik bakım kadar önemlidir.
Yakıt Tanklarının Doldurulması: Kesintisiz seyir ve avlanma için tonlarca mazot teknelerin deposuna pompalanır.
Buz İkmali: Tutulan balıkların tazeliğini koruması için buz fabrikalarından teknelere tonlarca kırpıntı buz yüklenir. Balığın kalitesi, avlandığı andan itibaren doğru soğutulmasına bağlıdır.
Kumanya ve Yaşam Malzemesi: Tayfanın beslenme ihtiyacı için haftalık kuru gıda, taze sebze-meyve, tüp ve içme suyu teknelere taşınır. Balıkçı teknelerinde mutfak, ekibin moral ve motivasyon merkezidir.
4. Hava Durumu ve Deniz Raporlarının Takibi
Balıkesir, Ege ve Marmara denizlerinin kesişim noktasında yer aldığı için rüzgâr ve dalga yapısı çok hızlı değişebilir. Özellikle poyraz ve lodos esintileri limandan çıkış kararını doğrudan etkiler.
Kaptanlar, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve denizcilik haritalarından alınan anlık rüzgâr, dalga boyu ve fırtına uyarılarını inceler.
Seyir güvenliğini riske atacak bir hava muhalefeti varsa, hazırlıklar tamamlanmış olsa bile limanda "hava kollama" sürecine geçilir.
5. Tayfa İçi Görev Dağılımı ve Güvenlik Rutinleri
Denize çıkış öncesi son aşama, mürettebatın bilgilendirilmesi ve güvenlik ekipmanlarının kontrolüdür.
Can Yeleği ve Filika Kontrolleri: Acil durum ekipmanları, yangın tüpleri ve can salları kontrol edilir.
Görev Paylaşımı: Ağ atma, ağ çekme, balık ayıklama ve buzlama süreçlerinde her bir tayfanın üstleneceği rol kaptan tarafından yeniden hatırlatılır.
Vira Bismillah ve Dua: Tüm hazırlıklar bittiğinde, halatlar çözülmeden önce kazasız, belasız ve bereketli bir av sezonu için geleneksel olarak dualar edilir ve "Vira Bismillah" denilerek denize açılınır.
Karadaki Disiplin Denize Bereket Olarak Yansıyor
Balıkesir'in kıyı ilçelerinde balıkçılık sadece bir meslek değil, nesillerden nesile aktarılan bir yaşam kültürüdür. Karada yapılan her doğru hazırlık, açık denizde karşılaşılabilecek tehlikelerin önüne geçerken, tezgâhlara taze ve bol balık ulaşmasını sağlar.
Marmara’nın ve Ege’nin serin sularına ağ bırakmadan önce dökülen her damla alın teri, Balıkesir ekonomisine ve Türkiye’nin deniz mahsulleri üretimine büyük katkı sunmaya devam ediyor.
