A’dan Z’ye kıdem tazminatının yol haritası

0
114

Tes-İş Sendikası Balıkesir Şube Başkanı Necdet Özbay, işçilerin en büyük güvencelerinden biri olan kıdem tazminatı konusunda HABERCİ’ye özel açıklamalarda bulundu. Özbay, açıklamasında kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi halinde faiz istenilebileceğini hatırlatarak, “Zamanında ödenmeyen kıdeme en yüksek mevduat faizi işletilir” dedi.

KIDEM TAZMİNATI İÇİN GEREKEN ŞARTLAR

Özbay, kıdem tazminatının ödenmesi için gereken şartları şöyle sıraladı: “Emeklilik hakkını elde eden, aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışması ön koşuluyla iyi niyet ve ahlak kuralları nedeni dışında iş sözleşmesi feshedilen, askerlik nedeniyle işten ayrılan kıdem tazminatını alabilir. İşçinin ölümü halinde tazminat ödenir.”

“İŞ YERİ SATILIRSA FESİH NEDENİ OLMAZ”

İşyerinin kısmen veya tümüyle devredilmesi durumunda, söz konusu işyerinde çalışmakta olanların aynı şartlarla çalışmaya devam edeceğini, bu durumun yasal haklarda kayba yol açmayacağını, işçiye de haklı  fesih nedeni oluşturmayacağını anlatan Özbay, “Evlilik nedeniyle istifa eden kadın işçi kıdem tazminatı alabilir mi?” sorumuzu da şöyle yanıtladı: “Kadın işçiler, evlilik nedeni ile işten ayrılmaları durumunda kıdem tazminatına hak kazanır. Bunun için iş sözleşmesinin evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde yazılı olarak feshi, evliliği gösteren belgenin işverene sunulması, feshin gerekçesinin evlilik olduğunun açıkça belirtilmesi gerekiyor.”

KIDEM TAZMİNATI TUTARI NASIL HESAPLANIR?

Özbay, bu konuda şu bilgiyi verdi: “İş sözleşmesinin feshi durumunda, çalışılan her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler de oranlanarak hesaplamaya dâhil edilir. Hesaplamada işçiye ödenen ücretin yanı sıra, tüm para ve para ile ölçülebilen menfaatler (yol parası, yemek parası, düzenli olmak koşuluyla ikramiye ödemeleri gibi) de dikkate alınıyor. Her tam çalışma yılı için ödenen kıdem tazminatı tutarı, fesih tarihinde geçerli olan kıdem tazminatı tavanı ile sınırlı. (Bu yıl için 8 bin 284 lira)”

İHBAR TAZMİNATI NEDİR, HANGİ HALLERDE ÖDENİYOR?

İhbar tazminatı ve hangi hallerde ödendiğine dair açıklamada bulunan Necdet Özbay, “İş sözleşmesinin feshinden önce durumun diğer tarafa yazılı olarak bildirilmesi esastır. Buna göre, 6 aya kadar süren çalışmalarda 2 hafta, 6 aydan 1.5 yıla kadar süren çalışmalarda 4 hafta, 1.5 yıldan 3 yıla kadar süren çalışmalarda 6 hafta, 3 yıldan uzun süren çalışmalarda 8 hafta bildirim süresi uygulanıyor. İş sözleşmesini bildirim süresi vermeksizin fesheden işveren, bu sürenin ücretini ihbar tazminatı olarak öder. İşveren sözleşmeyi ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller nedeniyle feshederse işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz” bilgisini verdi.

KENDİ İSTEĞİYLE AYRILAN İHBAR TAZMİNATI ALABİLİR Mİ?

İşçinin kendi isteğiyle işten ayrılması durumunda, ihbar tazminatı hakkının oluşmayacağını anlatan Özbay, deneme süresi içinde fesih durumunda ihbar ödenmeyeceğini ifade ederek, “İş sözleşmesi hükümleri, işyeri uygulamaları veya çalışma koşulları konusunda değişiklik çalışana bildirilmeli. İşçi tarafından 6 gün içinde kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamamaktadır. İş sözleşmesinde bir hüküm bulunmaması halinde, uygulamaya ilişkin inisiyatif işverene ait. Ücret artışlarındaki anlaşmazlık nedeni ile işten ayrılan işçi istifa etmiş sayılacağından tazminat alamaz.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulu kurum veya sandıklardan toptan ödeme almak amacıyla işten ayrılma kıdem tazminatına hak kazanılan hallerdendir. Hamilelik veya doğum nedenine dayalı, çırakken işten ayrılan kıdem alamaz. Yaş dışındaki sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayılarını tamamlayarak kendi isteğiyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanır mı? Yaşlılık aylığı almak için yaş dışındaki sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayılarını tamamlayarak kendi isteğiyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanır. 10 ay önce evlenen kadın işçi işten ayılmak zorundaysa, kıdem tazminatı alabilir.

Diğer yandan 1 yıl 2 ay önce evlenen kadın işçi, işten ayrılırsa kıdem tazminatı alamaz. Evlenilen tarihten itibaren 1 yıl içinde iş sözleşmesini kendi arzusu ile sona erdirmesi halinde kıdem alınabiliyor. Daha önceki hizmetinden dolayı kıdem tazminatı alan işçi, tekrar aynı işyerinde çalışmaya devam ederse, daha önceki süre için tekrar kıdem tazminatı alamaz. Malullük aylığı almak amacıyla işten ayrılma kıdem tazminatına hak kazanılan hallerdendir. İşçiye işe başladığı tarihten itibaren her geçen tam yıl için işverence 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Dolayısıyla, işçi her yıl için 30 günlük olmak üzere toplam 300 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatına hak kazanır.

Daha önce çalıştığı kamu kurumundan kıdem tazminatı alarak ayrılan işçi, daha sonra başka bir kamu kurumunda çalışmaya başlarsa, ikinci kamu kurumundaki hizmet süresi üzerinden kıdem tazminatına hak kazanılır. Kıdem tazminatında her yıl için ödenecek 30 günlük ücret artırılabilir. Kıdem tazminatı ile ilgili 30 günlük sürenin hizmet akitleri veya toplu iş sözleşmeleri ile işçi lehine değiştirilebilir. Kıdem tazminatından sadece damga vergisi kesilmektedir. Kıdem tazminatı zamanında ödenmezse faiz istenilebilir. Çünkü kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi halinde ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmedileceği belirtiliyor. Vefat eden çalışana ait kıdem tazminatı, tüm yasal mirasçılarına veraset ilamındaki hisseleri oranında ödenir” bilgisini verdi. Cengiz GÜNER

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here