Veske: Engellilerin birçok hakkı var

0
73

Türk İş İl Temsilcisi ve Türk Metal Sendikası Balıkesir Şube Başkanı Nedim Veske, yaptığı açıklamada her yıl ‘10-16 Mayıs tarihlerinde ‘Engelliler Haftası’nın kutlandığını anımsattı. Dünyada yaklaşık 1 milyar engelli olduğunu Türkiye’de ise 2020 yılı Ulusal Engelli Veri Tabanı’na göre engelli birey sayısının 2 milyon 530 bin civarında olduğunu ifade eden Veske, “Ancak resmi olmayan rakamlara göre 9-10 milyon engelli birey olduğu söyleniyor. Yaşla birlikte engellilik oranı artıyor. Devlet, engellilerin hem iş hayatına hem de toplumsal hayata katılabilmeleri için çok önemli destekler uyguluyor. Özel sektör de bu konuda imkanlarını kullanıyor” dedi.

Veske, yaptığı açıklamada bu özel hafta kapsamında engelli bireylerin hayatlarına dokunan, onların hayatını kolaylaştıran destekleri ve kolaylıkları anlattı.

“Erken emeklilik primsiz maaş”

Devletin, engelli vatandaşlara ‘erken emeklilik’ hakkı tanıdığını, işe girişten sonra engelli hale gelip yüzde 60 ve üzerinde çalışma gücünü kaybedenlerin ‘malulen emeklilik’ hakkı elde ettiğini ifade eden Veske, “Malulen emeklilik için en az 10 yıllık sigortalılık süresi aranıyor. Yüzde 40 ve üzeri çalışan engelliler ise işe giriş tarihlerine göre ‘kademeli erken emeklilik’ hakkına sahip. Bağkur engelli emekliliği hakkı 1 Ekim 2008 sonrası yasa ile yürürlüğe girdi” bilgisini verdi.

Her ay bin 298 lira maaş

Devletin, ayrıca engellilik oranına göre SGK prim şartı da aramadan her ay düzenli maaş ödediğini anlatan Veske, “Aylıklar rapordaki engel oranına göre şöyle: 200 metrekareye kadar tek konutu olan engelli, Emlak Vergisi ödemiyor. Kişilere engellilik derecesine göre bu yıl 500 lira ile 2 bin lira arasında vergi muafiyeti uygulanıyor. Muafiyetten ücretli çalışan, serbest meslek erbabı engelli ve ailesinde bakmakla yükümlü olduğu bir engelli bulunan ücretli çalışan yararlanabiliyor. Ayrıca engellinin kullanımı için üretilmiş her türlü ekipman Katma Değer Vergisi’nden (KDV) istisna tutuluyor” diye konuştu.

Veske, açıklamasında şu bilgileri verdi:

“Kendi ihtiyaçlarını karşılayabilen yüzde 40-69 oranında engelli yoksul (gelir şartı 1.416 lira) vatandaşlara 865 lira. Başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek derecede en az yüzde 70 engelli olan 18 yaşından büyük, 65 yaşından küçük yoksul vatandaşlara aylık 1.298 lira. 18 yaşın altında, en az yüzde 40 oranında engelli çocuğu bulunan yoksul ailelere 865 lira, Ağır silikozis hastalarına 2 bin 382 lira. Söz konusu maaşı alabilmek için engelli vatandaşların ikametgahının bulunduğu il/ilçe Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na bir dilekçe ve kimlik numarası içeren nüfus cüzdanı ile başvurması gerekiyor.”

Ulaşım ücretsiz

Engelli kimlik kartı olan vatandaşların, belediye ve özel halk otobüsleri, deniz ulaşım araçları ve trenlerden ücretsiz yararlandığını anlatan Veske, “Yüzde 40 ve üzeri engellilere şehirlerarası otobüslerde yüzde 30 indirim uygulanıyor. 20 koltuklu araçta 1, 20’den fazla koltuğa sahip olanlarda 2 engelliye indirim sağlanıyor. Demiryolları ve denizyollarının şehirlerarası hatlarında yüzde 50 indirim uygulanıyor. Türk Hava Yolları (THY), engelli kartı olan yolculara iç hatlarda yüzde 20, dış hatlarda ise yüzde 25 indirim yapıyor. Müze ve ören yerlerine, engelliler ile bir refakatçisi ücretsiz biletle girebiliyor. Her belediye su indirimini en az yüzde 30 oranında uygulamak zorunda. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin (İSKİ) indirimi ise yüzde 50. Turkcell, Vodafone, Türk Telekom, TTNET ve Turkcell Süperonline’da engellilere özel indirimli tarifeler var. Devlet tiyatrolarından ücretsiz yararlanıyorlar. Ayda 1298 TL maaş Ayrıca bedava ulaşım, ev ve araç alımında indirim var.”

Elektriği kesilemiyor

Elektrik şirketlerinin de engelli bireylere belli konularda destek olduğunu kaydeden Veske, şöyle devam etti:

“Yüzde 40’ın üzerinde engeli olanların elektriği, borcu nedeniyle 3 ay boyunca kesilemiyor. Borçları da talepleri halinde 4 ay taksitlendiriliyor. Kişi, kronik hastalığı nedeniyle cihaza bağımlı şekilde hayatını sürdürmek durumunda olduğunda, elektrik fatura bedeli (200 liraya kadar) ve kesintisiz güç kaynağı desteğinde bulunuluyor. Başarılı ve ihtiyaç sahibi engelli öğrencilere, öncelikli olarak öğrenim kredisi, katkı kredisi ve yurt tahsisi yapılıyor.”

“İstihdam zorunluluğu var”

50 ve üzeri çalışanı bulunan özel sektör işyerlerinde en az yüzde 3, kamuda yüzde 4 engelli personel çalıştırılmasının zorunlu olduğunu, kotanın üzerinde  engelli çalıştıran işverenlerin sigorta prim teşviki aldığını söyleyen Veske, “Devlet; hiç çalışmamış ya da primi yetmeyen, emekli olamayan dar gelirli yaşlılara ve hasta veya bakıma muhtaç ağır engelli yakınının bakımını üstlenen akrabaya destek olmak için her ay düzenli olarak maaş ödüyor. Engelli yaşlılara 1.084 lira ödenirken, evde bakım parası da 2 bin 345 lira. Ayrıca evde sağlık hizmeti de sunuluyor. 200 metrekareye kadar tek konutu olan engelli, Emlak Vergisi ödemiyor. Kişilere engellilik derecesine göre bu yıl 500 lira ile 2 bin lira arasında vergi muafiyeti uygulanıyor. Muafiyetten ücretli çalışan, serbest meslek erbabı engelli ve ailesinde bakmakla yükümlü olduğu bir engelli bulunan ücretli çalışan yararlanabiliyor. Ayrıca engellinin kullanımı için üretilmiş her türlü ekipman Katma Değer Vergisi’nden (KDV) istisna tutuluyor” dedi.

“ÖTV ve MTV yok”

Araç alacak olan engellilere Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) muafiyetinin olduğunu belirten Veske, şu bilgiyi verdi:

“Yüzde 90 ve daha fazla engelli, ÖTV muafiyetinden yararlanarak taşıt aldığında, kendisi kullanamıyor. Şoförü veya yakını kullanıyor. Aracı alacak engelli, engel derecesine (en az yüzde 40 olmalı) göre taşıtı kendisi kullanmak için özel tertibat yaptırıyor. Her iki durumda da ÖTV muafiyeti, tüm binek otomobillerde motor silindir hacmine bakılmaksızın bu yıl için vergiler dahil 450 bin 500 lirayı geçmeyen araçlarda uygulanıyor. ÖTV muafiyetli olarak alınan araç, 5 yıl boyunca satılamıyor. Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) muafiyeti de var. Vergi muafiyetinden yararlanarak araç sahibi olan engelliler için otopark önceliği de tanınıyor. Havalimanı ve belediyelerin işlettiği otoparklar engellilere ücretsiz. ÖTV indirimli aracı olanlar, evinin önüne belediyeye müracaat ederek ‘engelli araç park yeri’ yaptırabilir. Trafik Tescil Şubesi’ne başvurarak, engelli araç park kartı temin edilebilir.”

“İş kurana 65 bin lira hibe”

Veske, açıklamasında İşkur’un, Engelli Hibe Desteği kapsamında, kendi işini kurmak isteyen engelli vatandaşların yararlanabilmesi için 65 bin liraya kadar hibe sağladığını söyledi.

Bunun 5 bin lirasının işletme kuruluşu, 15 bin lirasının işletme gideri, 45 bin lirasının da demirbaş desteği olduğunu anlatan Veske, “İlgilenenler, ‘iskur.gov.tr’ adresinden (duyurular bölümünden) detaylı bilgi alabilir. Ayrıca İşkur, MEB Çıraklık Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü ve belediyeler, engellilere yönelik meslek edindirme kursları düzenliyor. Sosyal destek hattı ‘Alo 183’, 7 gün 24 saat engellilere hizmet veriyor” dedi. Cengiz GÜNER

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here