Hemiplejide Ortezleme

0
124

İnme (felç); dünyada ölüm nedenleri arasında ikinci sırada olan,  hareket kısıtlılığı ve özürlülük nedenleri arasında birinci sırada yer alan, günlük yaşamı olumsuz etkileyen bir hastalıktır. İnme sonrası uzun dönemde özürlülük oranlarının %13-66, engellilik oranlarının %12-64 arasında değiştiği araştırmalar ışığında bildirilmektedir. Erken dönemde başlanan, özürlülüğe yol açan ve uygun tedavi ile düzelmenin gösterildiği felçli hastalarda, rehabilitasyonun başarısı tartışılmaz. Bu nedenle, inme sonrasında fonksiyonel iyileşmeyi etkileyerek rehabilitasyon programında daha iyi bir sonuç alınmasını sağlayacak bütün faktörlerin değerlendirilmesi ilerleyişi olumlu yönde etkileyecektir. Bu faktörlerden yaşın, beslenme alışkanlıklarının ve hastalıktan önce spor yapan birey olmanın fonksiyonel sonuçlara etkisi uzun süredir araştırılmaktadır. Örneğin, bazı araştırmacılar ileri yaşın inme sonrası fonksiyonel sonucu olumsuz etkilediğini bildirirken diğer bir grup araştırmacı da yaşın fonksiyonel sonuç için tek başına belirleyici olmadığını ileri sürmüştür. Görülüyorki, bir çok faktör birbirini tetiklemektedir. Bununla birlikte inmeli hastalarda ortez seçiminde son derece önemlidir. Ortez ve destekler hastanın bağımsızlığını kazanmasındaki en etkili yol olan rehabilitasyonun önemli öğelerindendir. Hemiplejilerde ortezlemenin amacı; hipertonusu inhibe etmek, anormal yürüyüş paterninin gelişmesini engellemek ve güvenli yürüyüşü sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda, seçilecek cihaz hastanın ambulasyon sınıflamasına uygun olmalıdır.

Hastaların ambulasyon evreleri genellikle, Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflamasına (FAS) göre tespit edilir. FAS aktif rehabilitasyon sürecinde sıklıkla kullanılan basit ve değişikliklere duyarlı bir değerlendirmedir. Buna göre; Evre 0: Fonksiyonel olmayan ambulasyon, Evre 1: Düzey II yardımla ambulasyon, Evre 2: Düzey I yardımla bağımlı ambulasyon, Evre 3: Denetime bağımlı ambulasyon, Evre 4: Düz zeminde bağımsız ambulasyon, Evre 5: Bağımsız ambulasyon olarak ifade edilir. Bunu yanında  kendine bakım, sfinkter kontrolü, transfer, hareket, iletişim ve sosyal algı alanlarını içeren, çeşitli  aktiviteleri değerlendiren farklı ölçekler de vardır. Bu ölçeklerin toplumumuza adaptasyon çalışmaları yapılmış; nörorehabilitasyon hastalarında geçerliliği ve güvenirliliği gösterilmiştir. Bu nedenle fizik tedavi ve rehabilitasyonda sık kullanılmaktadırlar.

Rehabilitasyonda önemli araçlardan biri olan yardımcı ve adaptasyonu sağlayıcı cihazların hastanın güvenliği ve fonksiyonu için yararlı olduğu, ortez kullanımı ile yaşam kalitesinde iyileşme olduğu bilinmektedir. Ortez seçiminde hastanın nörofizyolojik durumu, ambulasyon durumu, eşlik eden sistemik hastalıkların varlığı, komplikasyonların olması önemlidir. Örneğin; yürüyüşün sallanma fazında ayak yere sürtünüyorsa posterior leaf spring ortezi,  yürüyüşün duruş fazında topuk vuruşu yapılamıyorsa AFO, duruş fazında yanlarda instabilite sorunu yaşanıyorsa air-stirrup, dizde hiperekstansiyon  problemi varsa  ayak bileği 5o df stoplu AFO, dizde fleksiyon problemi varsa ayak bileği 5o pf stoplu AFO kullanılır.

Sonuçta her hastanın durumuna; yaşına,  kilosuna ve eşlik eden hastalıklarına göre ortez seçimi yapılır. Seçilen ortezin kullanımı, bakımı, hastaya sağladığı yararlar aile eğitimi olarak hasta ve yakınlarına anlatılır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here