El-Basir

El-Basir esması, “Görmek, bilmek ve sezmek” anlamındaki ‘basar’ kökünden türetilmiş bir sıfattır.

Kur’an-ı Kerim’de elli bir ayette geçmekte olup bunların kırk birinde Allah’ın sıfatlarından biri olarak kullanılmıştır.

‘Basir’ kavramı, Esma-ül Hüsna’dan biri olarak “görmeye konu olan şeyleri bütün özellikleriyle idrak edip gören” şeklinde anlamlandırılabilir.

Bu idrakin oluşması için insanlarda bulunması gereken fizik, fizyolojik ve psikolojik şartlar Allah Teâlâ hakkında söz konusu değildir.

Mısırlı alim ve sûfi Şa’rani’ye göre; O, karanlıklar içinde renkleri, bir suya karışan diğer bir suyu görür. Ne karışmışlık, ne karanlık, ne aşırı aydınlık ve ne de madde engeli O’nun görme idrakini perdeleyebilir.

İlim sıfatını teyit edici bir nitelik taşıyan ‘basir’, Allah hakkında kullanıldığı on ayette yine ilimle ilgili olan ‘semi’ (işiten), beş ayette de ‘habir’ (haberdar olan) ismiyle beraber yer almıştır.

Kelime kuruluşu bakımından sıfat olan basir bu ayetlerin bazısında mef‘ul almadan, mutlak manada “görme sıfatına konu teşkil eden her şeyi gören”şeklinde geniş kapsamlı bir kavram olarak geçmektedir.

Çoğunda ise “kullarını gören, kulların günahlarından haberdar olan, yaptıklarınızı gören” şeklinde mef‘uller alarak hâlik ile mahlûk arasındaki münasebeti kulun ilgi ve dikkatini çekecek bir şekilde vurgulamıştır.

Kehf Suresi 26’ncı ayette ise “O ne mükemmel görendir” manasında taaccüp fiili olarak Allah’ı nitelemiştir.

Bunların dışında “bakmak” ve “görmek” mânalarına gelen ‘nazar’ ve ‘rü’yet’ kelimelerinin çeşitli türevleri de Kur’an’da Allah’ı vasıflandırmak için kullanılmıştır.

Basir; Kelam literatüründe sübuti sıfatların manevi grubu içinde sayılır ve bütün kelamcılar tarafından benimsenir.

Alimler ‘semi‘ ve ‘basir’ sıfatlarının ‘hay’ kavramı ile yakından ilgili bulunduğunu, hatta onun zaruri bir sonucu olduğunu kabul ederler. Çünkü hayat sahibi olan bir varlığın cansız nesnelerden farklı olarak işitme ve görme özelliklerine de sahip olması gerekir.

İşitme ve görme yetkinlik ifade eden kavramlar olduğuna göre Allah’ın bu yetkinliklerden yoksun olduğunu düşünmek mümkün değildir.

Madem Allah, ‘Basir’dir ve her şeyi görür; Elbette bizi de görüp, her şeyimizi müşahede eder…

Hiçbir halimiz O’ndan gizlenemez…

Madem; O bizi görür, o halde biz de Allah’a karşı haya ve edep içinde olmalıyız…

O’nun görmekten razı olmadığı amel ve hareketleri O’na göstermemeli, yani o çirkin amelleri işlememeliyiz…

Yaratılanların yanında ya da onların koyduğu kurallara karşı işlemekten çekindiğimiz amelleri, her şeyi işiten ve gören Allah’ın huzurunda işlemekten kaçınmalıyız.

El-Basir esmasının Ebced değeri ve zikir sayısı: 302
Zikir günü: Pazar
Zikir saati: Güneş (Sabah erken ve ikindi sonrası)

Sırrın sahibine emanet olun…