Balıkesir’de gençler için güvencesiz iş gerçeği, son yıllarda daha görünür hâle geliyor. Üniversite mezunu gençler, eğitimlerine uygun ve uzun vadeli istihdam olanakları bulmakta zorlanıyor. Bulunan işlerin büyük bölümü ise maddi ve sosyal imkanları kısıtlı, kısa süreli sözleşmeli ya da asgari ücret sınırında seyrediyor. Bu tablo, Balıkesir’in gençler için bir “geçiş kenti” mi yoksa “çıkışsız bir durak” mı olduğu sorusunu gündeme taşıyor.
Kentte yaşayan gençler, işsizlik kadar güvencesiz çalışmanın da ciddi bir sorun hâline geldiğini vurguluyor. Çünkü iş bulmak artık tek başına yeterli olmuyor; bulunan iş, yaşam kurmaya imkân tanımıyor.
İstihdam Var Ama Güvence Yok
Balıkesir’de özellikle hizmet sektörü, perakende, çağrı merkezi ve turizm odaklı iş alanları gençler için öne çıkıyor. Ancak bu alanların büyük bölümü mevsimlik, vardiyalı ve düşük ücretli çalışma modeli sunuyor. Sigorta primlerinin eksik yatırıldığı ya da deneme süresi adı altında uzun süre güvencesiz çalıştırılan gençlerin sayısı artıyor.
Balıkesir’de gençler için güvencesiz iş, istihdam istatistiklerinde çoğu zaman “çalışıyor” olarak görülse de fiiliyatta ekonomik güvence sağlamıyor. Bu durum, gençlerin gelecek planlarını sürekli ertelemesine yol açıyor.
Üniversite Mezunları Niteliklerinin Altında Çalışıyor
Balıkesir Üniversitesi mezunları başta olmak üzere çok sayıda genç, eğitim aldığı alan dışında işlerde çalışıyor. Mühendislik, sosyal bilimler ya da sağlık alanlarından mezun olan gençler; satış danışmanlığı, depo görevliliği veya geçici ofis işlerine yöneliyor.
Balıkesir’de gençler için güvencesiz iş sorunu, yalnızca işsizlikle sınırlı kalmıyor. Nitelik uyumsuzluğu, gençlerin mesleki tatminini düşürüyor ve beyin göçünü hızlandırıyor. Pek çok genç, ilk fırsatta büyükşehirlere ya da yurt dışına yönelmeyi hedefliyor.
Staj ve Deneme Süreleri Sömürü Alanına Dönüşüyor
Gençlerin sıkça dile getirdiği bir diğer sorun ise uzun staj ve deneme süreleri. Balıkesir’de bazı işletmeler, gençleri aylarca düşük ücretle ya da ücretsiz çalıştırarak kalıcı istihdam sağlamıyor. Bu süreçler, gençler için öğrenme alanı olmaktan çıkıp belirsizliğin uzadığı bir döngüye dönüşüyor.
Balıkesir’de gençler için güvencesiz iş yapısı, işveren–çalışan ilişkisinde güç dengesini daha da bozuyor. Gençler, işini kaybetme korkusuyla hak talep edemiyor.
Konut ve Yaşam Maliyeti Baskısı Artıyor
Güvencesiz işlerde çalışan gençler, artan kira ve yaşam maliyetleri karşısında daha kırılgan hâle geliyor. Balıkesir’de kiralar yükselirken, gençlerin gelirleri aynı hızda artmıyor. Bu durum, aile yanında yaşamayı zorunlu kılıyor ya da birden fazla işte çalışmayı yaygınlaştırıyor.
Balıkesir’de gençler için güvencesiz iş, yalnızca ekonomik değil, psikolojik bir baskı da yaratıyor. Gelecek kaygısı, gençler arasında yaygınlaşıyor.
Sendikasızlık ve Örgütsüzlük Sorunu Derinleşiyor
Genç çalışanların büyük bölümü sendikalı değil. Örgütlü yapılarla temas kuramayan gençler, haklarını bireysel çabalarla savunmak zorunda kalıyor. Bu durum, güvencesiz çalışma koşullarının kalıcılaşmasına zemin hazırlıyor.
Balıkesir’de gençler için güvencesiz iş meselesi, bu açıdan yapısal bir sorun olarak öne çıkıyor. Gençler, sistemin en kırılgan halkası hâline geliyor.
Yerel Ekonominin Sınırları Belirleyici Oluyor
Balıkesir ekonomisi ağırlıklı olarak tarım, turizm ve hizmet sektörüne dayanıyor. Sanayi ve yüksek katma değerli üretim alanlarının sınırlı olması, nitelikli genç istihdamını daraltıyor. Bu yapı değişmedikçe, gençler için güvenceli iş sayısı artmıyor.
Uzmanlar, Balıkesir’de gençler için güvencesiz iş sorununu aşmak adına teknoloji, yeşil ekonomi ve yaratıcı sektörlere yatırım yapılması gerektiğini vurguluyor.
Gençler Kentten Umudunu Kesiyor mu?
Saha gözlemleri, Balıkesirli gençlerin önemli bir bölümünün kentte uzun vadeli bir gelecek görmediğini ortaya koyuyor. İş güvencesi olmayan bir şehir, gençler için aidiyet üretmiyor. Bu durum, Balıkesir’in demografik yapısını da uzun vadede etkiliyor.
Balıkesir’de gençler için güvencesiz iş, yalnızca bugünün değil, yarının da sorunu olarak öne çıkıyor.
Çözüm İçin Ne Yapılmalı?
Uzmanlara göre çözüm; yerel yönetimler, üniversiteler ve özel sektör arasında güçlü bir iş birliğiyle mümkün. Nitelikli istihdam yaratacak yatırımlar, gençlere yönelik mesleki gelişim programları ve denetimli çalışma koşulları, kentin geleceği açısından kritik önem taşıyor.
Balıkesir, gençler için ya güvencesiz işlerin normalleştiği bir kent olacak ya da sürdürülebilir istihdamın merkezlerinden biri hâline gelecek.
Güvencesizlik Kader Değil
Balıkesir’de gençler için güvencesiz iş gerçeği, görmezden gelindikçe derinleşiyor. Oysa gençlerin emeğini koruyan, geleceğini güvence altına alan bir istihdam politikası mümkün. Gençlerin kentte kalması, üretmesi ve aidiyet kurması için Balıkesir’in bu tabloyu sorgulaması gerekiyor. Aksi hâlde güvencesizlik, kentin yeni normali hâline gelebilir.
