Denizlerdeki av yasağının 1 Eylül itibarıyla sona ermesine sayılı günler kala, Ege ve Marmara sularına kıyısı olan Balıkesir'de hazırlık telaşı zirveye ulaştı. Bandırma, Erdek, Marmara Adası, Edremit ve Ayvalık limanlarında tekneler son bakımlarından geçiyor, ağlar denizle buluşmak için gün sayıyor. Peki, sofraların vazgeçilmezi balık bu sezon cep yakacak mı, yoksa tezgâhlar bollukla mı dolup taşacak? Güncel iklim verileri ve saha gözlemleri umut vadetse de, uzmanlar beklentilerde gerçekçi olunması gerektiğinin altını çiziyor.
Balıkesir'de "Vira Bismillah" Zamanı
Türkiye genelinde 15 Nisan 2026'da başlayan endüstriyel av yasağı, Karadeniz, Marmara ve Ege denizlerinde 1 Eylül 2026 tarihinde resmen kalkıyor. Akdeniz sularında bu tarih 15 Eylül'e uzasa da, çift denizli konumuyla öne çıkan Balıkesir, 1 Eylül gecesi itibarıyla "Vira Bismillah" diyerek denize açılacak.
Yaz boyunca sadece 12 metrenin altındaki küçük ölçekli kıyı balıkçıları belirli kurallar çerçevesinde faaliyet gösterirken, asıl piyasa hareketliliğinin gırgır ve trol teknelerinin denize dönmesiyle eylül ayında başlaması bekleniyor.
2025-2026 Sezonu: Palamut Hüsranı ve Hamsi Tesellisi
Yeni sezonun şifrelerini çözmek için geride bıraktığımız döneme bakmak şart. 2025-2026 av sezonu denizlerde oldukça "dengesiz" bir tablo çizdi. Eylül ve ekim aylarının yıldızı olması beklenen palamut, ne miktar ne de boy olarak beklentileri karşılayabildi; limanlarda sadece sembolik rakamlarda görüldü ve adeta başlamadan bitti.
Sektörü ve sofraları ayakta tutan asıl tür ise hamsi oldu. Ancak madalyonun diğer yüzünde balıkçılar için zorlu bir mücadele vardı. Batı Karadeniz ve Doğu Marmara'da lüfer ve mezgit gibi türlerde ciddi verimsizlik yaşanırken, Güney Marmara ve Kuzey Ege'de av çıksa da artan maliyetler ve düşük satış fiyatları balıkçının yüzünü tam anlamıyla güldüremedi. Geçmişte yaşanan müsilaj etkileri ve deniz suyunun geç soğuması da stokları zorlayan faktörler arasındaydı.
İklim, El Niño ve "Rekor Av" Beklentileri
Balık popülasyonunu su sıcaklığı, akıntılar ve besin zincirinin temeli olan planktonlar belirliyor. Bu noktada yılın en önemli iklim olayı devreye giriyor: El Niño.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'nin güncel raporlarına göre, 2026 sonbahar ve kış aylarında oldukça güçlü bir El Niño bekleniyor. Öyle ki bu durumun 1950'den bu yana kaydedilen en şiddetli doğa olaylarından biri olma ihtimali yüksek. Avrupa genelinde de sonbahar için normalin üzerinde yağış öngörülüyor. Ancak burada iddialar ile bilimsel gerçekleri birbirinden ayırmak gerekiyor:
İddia ve Gerçek: El Niño'nun Balıkesir'e kesin bir "rekor av" getireceği söylemi bir garantiden ziyade iyimser bir beklentidir. El Niño temelinde bir Pasifik olgusudur ve Ege ile Marmara üzerindeki etkileri dolaylıdır.
Ekosistem Dengesi: "Yağış artar, plankton çoğalır, balık bollaşır" denklemi her zaman kusursuz işlemez. Aşırı ısınan yüzey suları plankton üretimini olumsuz etkileyebilir ve hamsi, sardalya gibi küçük pelajik türlerin besin zincirini bozarak zararlı algleri besleyebilir.
Bu nedenle "son yılların rekoru kırılabilir" söylemlerini bilimsel bir vaat olarak değil, temkinli bir umut olarak değerlendirmek en doğrusu.
Eylül ve Ekim Aylarında Tezgâhları Hangi Balıklar Süsleyecek?
Balıkesir'in çift denizli avantajı, tezgâhlardaki tür çeşitliliğini doğrudan artırıyor. Mevsimsel döngüler ve palamuttaki tarihsel dalgalanmalar göz önüne alındığında öne çıkan beklentiler şöyle:
Eylül Ayı: Geçen yılki yokluğun ardından palamutta döngüsel bir toparlanma umudu var, ancak bu garanti değil. Kuzey Ege ve Marmara'da suların serinlemeye başlamasıyla sardalya ve istavrit tezgâhların sabit misafirleri olacak. Ayrıca ilk kofana çıkışları da bu dönemde kendini gösterebilir.
Ekim Ayı: Denizlerin prensi lüfer, suların iyice soğumasıyla yağlanıp en lezzetli formuna yaklaşacak. Bu dönemde çipura ve torik avcılığının da hız kazanması öngörülüyor.
Hava ve deniz suyu sıcaklıklarındaki anlık değişimlerin bu takvimde ufak kaymalara neden olabileceği unutulmamalıdır.
Balık Fiyatları Cebi Yakacak Mı?
Tüketicinin en çok merak ettiği soru şüphesiz fiyatlar. Temel ekonomi kuralı gereği; av bollaşır ve arz artarsa fiyatlar dengelenir, vatandaş balığa daha kolay ulaşır. Beklenen bereketli senaryo gerçekleşirse, tezgâhlarda uygun fiyatlı balık görmek mümkün olacak.
Ancak etiketi sadece denizdeki balık miktarı belirlemiyor. Mazot fiyatları, ağ ve ekipman giderleri, genel enflasyon ve döviz kurları doğrudan tezgâha yansıyor. Geçtiğimiz yıl Güney Marmara ve Kuzey Ege'de avın bol olduğu dönemlerde bile, yüksek maliyetler nedeniyle balıkçının satış fiyatı ile giderler arasında sıkıştığı akıllarda tutulmalı. "Bol av", her koşulda "ucuz fiyat" anlamına gelmeyebiliyor.
Güncel veriler ve denizin döngüsel yapısı Balıkesir için hareketli bir sezona işaret ediyor. Palamuttaki toparlanma beklentisi ve güçlü bir El Niño'nun ihtimalleri iyimserliği besliyor. Ancak kesin tabloyu ve denizin gerçek cömertliğini 1 Eylül'de suya atılacak ilk ağlar belirleyecek.
