Mayıs ayının gelişiyle birlikte, Marmara ve Ege’nin kesişim noktası olan Balıkesir’de doğa adeta yeniden doğuyor. Bereketli toprakları ve kendine has mikroklimasıyla Türkiye’nin adeta "manav sepeti" olan bu şehirde, semt pazarları bugünlerde en canlı, en taze ve en renkli dönemlerinden birini yaşıyor. Kışın ağır ve koyu renkli sebzeleri yerini baharın taptaze yeşillerine, iştah açan kırmızılara ve topraktan yeni çıkmış körpe lezzetlere bırakıyor.
Balıkesir’in verimli ovalarından, Kazdağları’nın eteklerinden ve bereketli köylerinden gelen ürünler, sadece birer gıda maddesi değil; aynı zamanda bu şehrin mutfak kültürünün ve ekonomik canlılığının da birer sembolü. İşte Mayıs ayının yıldızları ve Balıkesir pazarlarının nabzı.
Yeşilin En Canlı Hali: Bakla, Bezelye ve Taze Fasulye Mevsimi
Mayıs denilince Balıkesir mutfağında akla gelen ilk üçlü kuşkusuz bakla, bezelye ve taze fasulyedir. Karesi ve Altıeylül’ün köylerinde özenle yetiştirilen iç baklalar, şu sıralar en körpe halleriyle tezgâhlarda yerini alıyor. Özellikle zeytinyağlı yemeklerin baş tacı olan bakla, yanında dereotu ve taze sarımsakla birleştiğinde gerçek bir bahar şölenine dönüşüyor.
Bezelye ise çocukların olduğu kadar yetişkinlerin de favorisi. Sultani bezelye ve araka cinsi bezelyeler, Balıkesir pazarlarında kabuklarıyla satılırken, tazeliğini çıtırtısından anlamak mümkün. Uzmanlar, bezelyenin protein ve lif açısından en zengin olduğu bu dönemin kaçırılmaması gerektiğini vurguluyor.
Bu ayın asıl heyecanı ise taze fasulyenin tezgâhlara inmesiyle yaşanıyor. Özellikle Havran ve İvrindi bölgelerinin bereketli topraklarından gelen "Ayşekadın" ve "Çalı" cinsi fasulyeler, Mayıs ortası itibarıyla boy göstermeye başladı. Henüz çok yeni olduğu için tamamen kılçıksız ve oldukça körpe olan bu fasulyeler, Balıkesir’in meşhur sızma zeytinyağı ile buluştuğunda hem hafif hem de besleyici bir öğün sunuyor. Yerel üreticiler, Mayıs fasulyesinin hızlı pişmesi ve kendine has şekerli tadıyla sezonun en kıymetli evresi olduğunu belirtiyor.
Doğadan Gelen Şifa: Şevketibostan ve Yabani Otlar
Balıkesir, sadece ekili tarım arazileriyle değil, doğadan toplanan şifalı otlarıyla da meşhurdur. Mayıs ayı, özellikle Şevketibostan (Akkız) için altın değerindedir. Temizlemesi zahmetli olsa da kuzu etiyle birleştiğinde ortaya çıkan lezzet, Balıkesir gurmelerinin vazgeçilmezidir. Karaciğer dostu olarak bilinen bu ot, pazarın en "özel" ve kıymetli ürünleri arasında yer alıyor.
Bunun yanı sıra;
Isırgan Otu: Çorbası ve böreğiyle meşhurdur.
Arapsaçı: Rezene kokulu, kuzu etli yemeklerin vazgeçilmezidir.
Madımak ve Semizotu: Bahçelerden kendiliğinden fışkıran bu sağlık depoları, Mayıs güneşiyle birlikte en lezzetli formuna ulaşıyor.
Kırmızının İlk Habercileri: Çilek ve Domates Heyecanı
Sebze tezgâhlarının hemen yanında, kokusuyla tüm pazarı saran o meşhur meyve: Çilek. Balıkesir’in kırsal mahallelerinde açık sahada yetişen çilekler, Mayıs başı itibarıyla tezgâhları kırmızıya boyamaya başladı. Hormonsuz, tam kıvamında ve aroması yüksek olan bu meyveler, mevsim geçişinin en tatlı müjdecisi.
Öte yandan, seradan tarlaya geçişin yaşandığı bu günlerde tarla domatesleri yavaş yavaş boy gösteriyor. Henüz sezonun tam zirvesi olmasa da pembe domateslerin o kendine has kokusu, kahvaltı sofralarını şimdiden süslemeye başladı.
Taze Sarımsak ve Soğan: Bağışıklığın Gizli Kahramanları
Kışın tükettiğimiz kuru soğan ve sarımsağın aksine, Mayıs ayında tezgâhlar "yeşil" bir görünüme bürünür. Taze sarımsak, Balıkesir’in yerel pazar kültüründe çok önemli bir yere sahiptir. Özellikle yoğurtlu ot yemeklerinin üzerine yakılan tereyağlı taze sarımsak sosu, bölge mutfağının imza lezzetlerindendir. Vücudu toksinlerden arındıran bu ikili, semt pazarlarında demet demet satılarak hem uygun fiyatlı hem de yüksek besin değerli bir seçenek sunuyor.
Enginar: Karaciğerin Bahar Temizliği
Marmara hattından gelen ve Balıkesir pazarında geniş yer bulan enginar, Mayıs ayının tartışmasız şifa kaynağıdır. "Çanak" şeklinde temizlenmiş haliyle veya saplarıyla birlikte tezgâhlarda arz-ı endam eden enginar, Balıkesir halkının bilinçli tüketim alışkanlıkları arasında ilk sıralarda yer alıyor. Zeytinyağlısı, dolması veya garnitürlü haliyle sofralara gelen bu sebze, mevsiminde tüketildiğinde vücuda gerçek bir "bahar temizliği" yaptırıyor.
Tüketiciye Notlar: Pazar Alışverişinde Nelere Dikkat Edilmeli?
Balıkesir pazarlarında alışveriş yaparken tazeliği yakalamak için birkaç küçük ipucu hayat kurtarabilir:
Mevsimsellik: Henüz tam zamanı olmayan ürünlerden kaçının. Mayıs ayı yeşil yapraklıların, baklagillerin ve yeni çıkan fasulyenin ayıdır.
Yerel Üretici: Mümkünse kendi bahçesinden getiren köylü tezgâhlarını tercih edin. Bu ürünler daha az yol katettiği için besin değerini korur.
Renk ve Doku: Sebzenin rengi canlı, dokusu ise sert olmalı. Özellikle bezelye ve fasulyenin kırıldığında "çıt" sesi çıkarması tazelik göstergesidir.
Toprağın Sesine Kulak Verin
Balıkesir, sahip olduğu coğrafi çeşitlilik sayesinde her mevsim farklı bir hikâye anlatır. Mayıs ayı ise bu hikâyenin en umut verici, en taze bölümüdür. Tezgâhlardaki her bir sebze, çiftçimizin emeğiyle harmanlanmış bir sağlık reçetesidir. Bu ay pazara çıktığınızda sadece alışveriş yapmayın; o kokuları içinize çekin, ürünlerin tazeliğini hissedin ve doğanın sunduğu bu eşsiz ikramın tadını çıkarın.
Mayıs ayının bu bereketli günlerinde sofralarınızdan taze sebze, vücudunuzdan sağlık eksik olmasın. Unutmayın, mevsiminde yenen her lokma, geleceğe yapılan en büyük sağlık yatırımıdır.
