Balıkesir’de yıllardır kadınlar arasında sürdürülen akraba ve arkadaş günleri artık farklı bir şekilde yaşanıyor. Eskiden günler için evler baştan aşağı temizleniyor, mutfakta saatler süren hazırlıklar yapılıyor, sarma, poğaça, börek, kısır ve tatlılar hazırlanıyordu. Şimdi ise bazı kadın grupları günlerini kafelere taşıyor. Üstelik birçok kafede hazırlanan “gün menüsü” sayesinde ikramlıkların tamamı hazır geliyor.
Balıkesir’de kadınların bir araya gelme alışkanlıklarından biri olan günler, zaman içerisinde değişmeye başladı. Bir dönem evlerin mutfağında başlayan hazırlıklarla özdeşleşen gün buluşmaları, artık kafelerin masalarında devam ediyor.
Özellikle çalışan kadınların, ev işleri ve günlük hayatın yoğunluğu nedeniyle kendilerine ayırdığı zamanın azalması, buluşmaların şeklini de değiştirdi. Gün yapmaktan vazgeçmeyen kadınlar bu kez hazırlık yükünü evden alıp kafelere taşıyor.
Eskiden gün denince akla önce ev hazırlığı geliyordu
Geçmişte bir kadın grubunun gün sırası kendisine geldiğinde hazırlıklar günler öncesinden başlayabiliyordu.
Önce ev temizleniyor, salon ve mutfak toparlanıyor, misafirlerin oturacağı alan hazırlanıyordu. Ardından mutfağa giriliyor ve masanın nasıl kurulacağı düşünülüyordu.
Sarma yapılıyor, poğaçalar hazırlanıyor, börekler fırına giriyor, kısır yoğruluyor, tatlılar hazırlanıyordu. Çayın yanında ne ikram edileceğinden tabakların nasıl sunulacağına kadar birçok ayrıntı ev sahibinin sorumluluğunda oluyordu.
Misafirler gelmeden önce mutfakta yoğun bir telaş yaşanıyor, misafirler geldikten sonra ise ev sahibi bir yandan sohbete katılmaya çalışırken diğer yandan çay, tabak ve ikramlıklarla ilgileniyordu.
Günün sonunda ise misafirler gittikten sonra ikinci bir mesai başlıyordu. Toplanan sofralar, yıkanan bulaşıklar ve yeniden düzenlenen ev, günün görünmeyen kısmını oluşturuyordu.
Şimdi hazırlık yok, mutfakta telaş yok
Bugün ise aynı buluşmayı çok daha pratik şekilde yapmak isteyen kadınların tercihi değişiyor.
Balıkesir’de bazı kafeler, özellikle kadın gruplarının ilgisini çeken gün menüleri hazırlıyor. Menüde sarma, poğaça, börek, kısır ve tatlı gibi geleneksel gün sofralarında sıkça yer alan yiyecekler bulunuyor.
Böylece gün sırası kendisine gelen kişinin saatlerce mutfakta hazırlık yapmasına gerek kalmıyor. Ev temizliği, alışveriş, yemek hazırlığı ve bulaşık gibi işlerin önemli bir bölümü de ortadan kalkıyor.
Kadınlar belirlenen saatte kafede buluşuyor, hazırlanan ikramlıklar masaya geliyor ve günün asıl amacı olan sohbet başlıyor.
Sohbet artık mutfak arasında bölünmüyor
Kafelerde yapılan günlerin en büyük farklarından biri ise ev sahibinin masadan kalkmak zorunda kalmaması.
Evde yapılan buluşmalarda çay bitiyor, mutfağa gidiliyor. Bir tabak eksiliyor, yeniden mutfağa geçiliyor. Fırından bir şey çıkması gerekiyor, sohbet yarıda kalıyor. Misafirlerden biri yardım etmek istese bile ev sahibi çoğu zaman sofrayla ilgilenmeye devam ediyor.
Kafede ise durum farklı.
Kadınlar aynı masanın etrafında oturuyor, ikramlıklar hazır geliyor ve servisle işletme ilgileniyor. Böylece uzun zamandır görüşemeyen akrabalar ya da arkadaşlar, zamanlarını daha çok konuşmaya ayırabiliyor.
Bir başka ifadeyle günün merkezinde artık “ne hazırladım?” değil, “ne kadar sohbet ettik?” sorusu yer alıyor.
Gün kültürü bitmiyor, sadece şekil değiştiriyor
Kafeye taşınan günler, aslında kadınların bir araya gelme alışkanlığının tamamen ortadan kalktığını göstermiyor.
Tam tersine, buluşma isteği devam ediyor ancak hazırlık biçimi değişiyor.
Geçmişte gün yapmak büyük ölçüde ev sahibinin mutfaktaki becerisiyle ilişkilendirilirken, bugün daha pratik çözümler öne çıkıyor. Özellikle çalışan kadınlar açısından saatler süren hazırlıkların yerine hazır menülerle buluşmak daha kolay bir seçenek haline geliyor.
Üstelik kafelerde yapılan günlerde evin temizliği konusunda yaşanan “misafir gelecek” telaşı da bulunmuyor.
Bu durum bazı kadınlar tarafından zaman kazanmak ve buluşmanın keyfini artırmak olarak görülürken, bazıları ise günlerin ev ortamından çıkmasının eski samimiyeti azaltıp azaltmadığını tartışıyor.
Menü hazır, hesap belli, iş daha kolay
Kafelerde gün menülerinin tercih edilmesinin bir başka nedeni de hazırlıkların tek tek düşünülmemesi.
Evde gün yapılacağında alışverişten yemek hazırlığına kadar birçok işin planlanması gerekiyor. Kafelerde ise menü önceden belirleniyor ve masaya toplu şekilde servis ediliyor.
Sarma, börek, poğaça, kısır ve tatlı gibi ürünlerin aynı sofrada bulunması, geleneksel gün masasının görüntüsünü de büyük ölçüde koruyor.
Değişen şey daha çok sofranın nerede kurulduğu ve bu sofrayı kimin hazırladığı.
Eskiden mutfakta saatler geçiren kadınlar, şimdi aynı yiyecekleri hazır bir menü olarak masalarında bulabiliyor.
Balıkesir’de kadınların günü artık başka türlü
Balıkesir’deki bu değişim aslında yalnızca bir yemek alışkanlığındaki farklılaşma değil. Günlük hayatın hızlanmasıyla birlikte insanların sosyalleşme biçiminin de değiştiğini gösteriyor.
Evlerde başlayan, mutfak hazırlıklarıyla devam eden ve uzun sohbetlerle tamamlanan günler şimdi kafelerin masalarında sürüyor.
Sarma yine masada. Kısır yine masada. Börek, poğaça ve tatlı yine günün vazgeçilmezleri arasında.
Ama artık ev sahibi saatlerce mutfakta değil.
Çay için sohbeti yarıda kesmek gerekmiyor. Bulaşık düşünülmüyor. Misafir gitmeden önce mutfak toparlama telaşı yaşanmıyor.
Kadınlar daha az hazırlıkla, daha çok sohbet etmeyi tercih ediyor.
Belki de Balıkesir’de değişen tam olarak günlerin kendisi değil; gün yapmak için harcanan emek.
Şimdi ise akıllardaki soru şu: Sizce günlerin kafelere taşınması kadınlar için büyük bir kolaylık mı, yoksa evde yapılan eski günlerin samimiyeti başka mı?
