Bir zamanlar pantolonun paçası uzunsa, elbisenin eteği sökülmüşse ya da gömleğin düğmesi kopmuşsa akla gelen ilk adres terziydi. Balıkesir’de de mahalle aralarında yıllardır hizmet veren terziler, kıyafetlerin küçük büyük tadilatlarını yaparak dolapların kurtarıcısı oldu. Ancak artık bu alışkanlık yavaş yavaş değişiyor. Terziye gitmeye üşenen, küçük bir işlem için ücret ödemek istemeyen ya da işini kendi çözmeyi tercih edenler, çareyi evde dikiş makinesinin başına geçmekte buluyor.
Üstelik bu kez yardım istenecek kişi komşu ya da ailede dikiş bilen biri değil. Telefonun ekranına “pantolon paçası nasıl kısaltılır?”, “sökülen dikiş nasıl dikilir?” veya “fermuar nasıl değiştirilir?” yazmak yeterli oluyor. YouTube ve sosyal medyadaki kısa videolar sayesinde daha önce eline iğne iplik almamış kişiler bile kıyafet tadilatlarını kendileri yapmayı deniyor.
Pantolon paçasından düğme dikmeye kadar pek çok iş evde yapılıyor
Evde yapılan kıyafet tamiratlarının başında pantolon paçası kısaltmak geliyor. Özellikle yeni alınan bir pantolonun boyu uzun geldiğinde terziye gitmek yerine evde ölçü alıp paçayı kıvırarak çözüm üretmeye çalışanların sayısı dikkat çekiyor.
Bunun yanında sökülen dikişleri yeniden dikmek, gömlek ve bluzlara düğme takmak, etek boyunu kısaltmak, elbisenin belini daraltmak, tişörtün açılan yan dikişini kapatmak, mont ve kabanlardaki küçük yırtıkları onarmak da evde yapılabilen işler arasında yer alıyor.
Bazıları ise işi biraz daha ileri götürüyor. Eski kıyafetleri yeniden değerlendirmek için kot pantolondan çanta yapmak, kullanılmayan gömlekleri farklı bir ürüne dönüştürmek, elbisenin modelini değiştirmek veya kıyafetin bir bölümünü söküp yeniden dikmek gibi işlemler de internet videolarından öğreniliyor.
Böylece dolabın bir köşesinde kullanılmadan bekleyen kıyafetler yeniden giyilebilir hale getiriliyor.
“Terziye götürmeye değmez” denilen işler artık evde çözülüyor
Bu değişimin en önemli nedenlerinden biri küçük tadilatların zaman ve maliyet açısından değerlendirilmesi. Özellikle yalnızca bir düğme dikilecek, birkaç santimetrelik paça kısaltılacak ya da küçük bir sökük kapatılacaksa bazı kişiler terziye gitmek yerine işi kendisinin yapmasını tercih ediyor.
Burada yalnızca ücret meselesi de bulunmuyor. Terziye gitmek, kıyafeti teslim etmek ve tekrar almak için zaman ayırmak gerekiyor. Günlük hayatın yoğunluğu içinde birkaç dakikalık bir işlem için dışarı çıkmak istemeyenler, “Evde yaparım” diyerek çözümü kendileri üretmeye çalışıyor.
Telefon veya bilgisayardan açılan birkaç dakikalık video ise nasıl ölçü alınacağından iğnenin nasıl kullanılacağına kadar pek çok ayrıntıyı gösteriyor.
Dikiş bilmeyenler bile internetten öğreniyor
Eskiden dikiş öğrenmek daha çok anneden, büyükanneden veya ailede bu işi bilen birinden öğrenilirdi. İğne iplik kullanmayı bilen birinin yanında oturup el hareketlerini izlemek, zamanla öğrenmenin en yaygın yollarından biriydi.
Şimdi ise öğrenme yöntemi değişti.
Bir kişi daha önce hiç dikiş dikmemiş olsa bile internet üzerinden temel dikiş tekniklerini öğrenebiliyor. Üstelik videolar tekrar tekrar izlenebildiği için ilk denemede başarılı olunamadığında işlem yeniden uygulanabiliyor.
Özellikle “5 dakikada pantolon paçası”, “evde kolay kıyafet tamiri” veya “dikiş makinesi kullanmayı öğren” gibi içerikler, pratik bir sorun yaşayanların hızlı çözüm arayışında başvurduğu kaynaklardan biri haline geliyor.
Bu durum yalnızca gençlerle de sınırlı değil. Evde dikiş makinesi bulunan kişiler, yıllardır kullanmadıkları makineleri yeniden ortaya çıkararak küçük tadilatları kendileri yapmaya başlayabiliyor.
Eski kıyafetler çöpe gitmeden yeniden kullanılıyor
Evde yapılan tadilatların bir başka sonucu da kıyafetlerin kullanım ömrünün uzaması oluyor.
Bir pantolonun diz kısmındaki küçük yırtık, gömleğin kopan düğmesi veya elbisenin sökülen eteği artık kıyafetin doğrudan kullanılmaz hale gelmesi anlamına gelmeyebiliyor. Küçük bir müdahaleyle kıyafet yeniden kullanılabiliyor.
Özellikle ekonomik koşulların tüketim alışkanlıklarını etkilediği bir dönemde, “Eskidi, yenisini alayım” yerine “Bunu biraz daha kullanabilir miyim?” düşüncesi de öne çıkıyor.
Bu nedenle evde dikiş öğrenmek yalnızca bir tasarruf yöntemi değil, aynı zamanda mevcut kıyafetleri daha uzun süre kullanmanın yollarından biri olarak görülüyor.
Ama herkesin kendi söküğünü dikmesi o kadar kolay değil
İnternette birkaç dakikalık videolarla basit tadilatları öğrenmek mümkün olsa da her kıyafet tadilatı aynı kolaylıkta değil.
Pantolon paçası kısaltmak veya düğme dikmek ile bir ceketin kalıbını değiştirmek arasında büyük fark bulunuyor. Kumaşın yapısı, kıyafetin kesimi, dikiş tekniği ve kullanılan makine sonucu doğrudan etkileyebiliyor.
Özellikle pahalı kıyafetlerde veya hassas kumaşlarda yanlış yapılan bir müdahale kıyafetin daha fazla zarar görmesine neden olabiliyor. Bu nedenle küçük ve basit işlemler evde yapılabilirken, kapsamlı tadilatlarda profesyonel destek almak gerekebiliyor.
Balıkesir’de değişen alışkanlığın özeti ise tek cümleyle anlatılıyor
Bir zamanlar “Bunu terziye götürelim” denilen işler, artık bazı evlerde “Bir videosuna bakalım, belki kendimiz yaparız” noktasına geliyor.
Pantolon paçası kısaltılıyor, sökükler dikiliyor, düğmeler değiştiriliyor, etek boyları ayarlanıyor, eski kıyafetler yeniden değerlendiriliyor. Kimi zaman sonuç profesyonel bir terzinin yaptığı kadar kusursuz olmasa da ortaya çıkan yeni alışkanlık dikkat çekiyor.
Belki de yıllardır kullanılan “Terzi kendi söküğünü dikemez” sözü de bu değişimle birlikte anlamını yavaş yavaş kaybediyor. Çünkü bugün birçok kişi yalnızca kendi söküğünü değil, pantolonunun paçasını, gömleğinin düğmesini ve eski kıyafetinin tadilatını da kendisi yapmayı deniyor.
Balıkesir’de terzilerin yerini tamamen evde yapılan tadilatların alması elbette söz konusu değil. Ancak küçük tamiratlar için insanların önce internete, ardından iğne ipliğe yönelmesi, gündelik hayatın değişen alışkanlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
Kısacası artık bazı evlerde sorun çıktığında ilk soru “Hangi terziye gidelim?” değil, “YouTube’da bunun nasıl yapıldığını gösteren bir video var mı?” oluyor.
