Bir dönem Balıkesir’in köylerinde hayır sofralarının ve kalabalık aile buluşmalarının vazgeçilmezleri arasında yer alan Mafiş tatlısı, bugün yeni neslin daha az tanıdığı yöresel lezzetlerden biri olarak öne çıkıyor. İncecik hamuru, şerbeti ve kendine özgü şekliyle Mafiş, geçmişten günümüze ulaşan tatlardan biri.
Bir zamanlar sofraların vazgeçilmeziydi
Balıkesir mutfağı, yalnızca yemekleriyle değil, yöresel tatlılarıyla da dikkat çekiyor. Ancak geçmişte evlerde sıkça hazırlanan bazı lezzetler, değişen yaşam alışkanlıkları ve hazır tatlıların yaygınlaşmasıyla birlikte eski popülerliğini kaybetmeye başladı.
Bu tatlılardan biri de Mafiş.
Özellikle köylerde hayır yemeklerinde, kalabalık davetlerde ve özel günlerde hazırlanan Mafiş, hem yapımının pratik olması hem de çok sayıda kişiye ikram edilebilmesi nedeniyle geçmişte mutfakların önemli tatlılarından biriydi.
Bugün ise özellikle genç kuşakların bir bölümü Mafiş’in adını dahi ilk kez duyabiliyor.
Adı da en az kendisi kadar ilginç
Mafiş tatlısının en dikkat çekici özelliklerinden biri ise isminin hikâyesi.
“Mafiş” kelimesi günlük kullanımda “kalmadı, bitti, yok oldu” anlamında kullanılan şakacı bir ifade olarak biliniyor. Tatlının adının da sofraya geldiğinde kısa sürede tükenmesinden esinlenerek ortaya çıktığı düşünülüyor.
İncecik ve gevrek hamurun şerbetle buluşmasıyla ortaya çıkan tatlı, özellikle sıcak olarak kızartılıp ardından soğuk şerbete bırakıldığında kendine özgü bir kıvam kazanıyor.
Adının hakkını verircesine, sofraya konulduktan sonra kısa sürede tükenmesi de Mafiş’in hikâyesini daha ilginç hale getiriyor.
Mafiş nasıl yapılıyor?
Mafiş tatlısının hamuru oldukça sade malzemelerle hazırlanıyor. Yumurta, yoğurt, ayçiçek yağı, tuz, karbonat ve un temel malzemeleri oluşturuyor.
Malzemeler yoğrularak yumuşak bir hamur elde ediliyor. Daha sonra hamur küçük parçalara ayrılıyor. Ceviz büyüklüğündeki parçalar oklava yardımıyla oldukça ince şekilde açılıyor.
Açılan hamurlar kareler halinde kesiliyor. Bu karelerin ortasından büzülerek fiyonk veya kelebek şeklinde hazırlanması, Mafiş’i diğer şerbetli tatlılardan ayıran özelliklerden biri olarak öne çıkıyor.
Hazırlanan hamurlar kızgın yağda kızartılıyor. Altın sarısı bir görünüm alan tatlılar, daha önceden hazırlanmış soğuk şerbete bırakılıyor.
Şerbetini çeken Mafişler daha sonra servis tabağına alınarak ikram ediliyor.
Köy sofralarından günümüze
Mafiş’in geçmişte özellikle kalabalık gruplar için hazırlanması dikkat çekiyor. Köylerde yapılan hayırlarda çok sayıda kişiye ikram edilecek tatlı ihtiyacını karşılamak için pratik bir seçenek olarak tercih ediliyor.
Özel aile sofralarında ise Mafiş’in farklı şekillerde hazırlandığı biliniyor. Küçük fiyonklar şeklinde yapılabildiği gibi daha büyük ve daire biçiminde parçalar halinde hazırlanan çeşitleri de bulunuyor.
Günümüzde ise bazı yörelerde benzer tatlıların “Maviş” adıyla da yapıldığı görülüyor.
Yeni nesil neden Mafiş’i daha az biliyor?
Geleneksel tatlıların birçoğunda olduğu gibi Mafiş de evlerde eskisi kadar sık yapılmayan lezzetler arasında yer almaya başladı.
Hazır tatlıların kolay ulaşılabilir hale gelmesi, çalışan ailelerin mutfakta daha az zaman geçirmesi ve geleneksel tariflerin kuşaktan kuşağa aktarımının zayıflaması, yöresel lezzetlerin unutulma riskini artırıyor.
Oysa Mafiş, yalnızca bir tatlı değil; Balıkesir’in geçmişteki mutfak kültürünü ve köy yaşamını yansıtan lezzetlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Özellikle büyüklerden öğrenilen tariflerin gençlere aktarılması, bu tür yöresel tatların geleceğe taşınması açısından önem taşıyor.
Balıkesir mutfağının unutulmayan tatlarından biri olabilir
Bugün Balıkesir denildiğinde akla höşmerim başta olmak üzere birçok yöresel lezzet geliyor. Ancak kentin mutfak kültürü bunlarla sınırlı değil.
Mafiş de Balıkesir’in daha fazla tanıtılması gereken geleneksel tatlarından biri.
İncecik açılan hamurun kızgın yağda kızartılması ve ardından şerbetle buluşturulmasıyla hazırlanan bu tatlı, geçmişte sofralarda kendine önemli bir yer edinmiş durumda.
Belki de Mafiş’in hikâyesindeki en güzel ayrıntı, adının anlamında gizli: “Kalmadı, bitti.”
Bir zamanlar sofraya geldiğinde gerçekten kısa sürede tükenen bu geleneksel tatlı, bugün ise yeni neslin yeniden keşfetmesini bekliyor.
Balıkesir’in mutfak kültürünü yaşatmak isteyenler için Mafiş, eski tariflerin yalnızca geçmişte kalmadığını, doğru şekilde aktarıldığında yeniden sofralarda yer bulabileceğini gösteren güzel örneklerden biri olarak dikkat çekiyor.
