Balıkesir Küçük Sanayi Sitesi’nde çekiç seslerinin yerini sessizlik alıyor. "Herkes okuyor, kimse çalışmıyor" sözü artık bir klişe değil, acı bir gerçek. Mesleki eğitimin Balıkesir’deki çöküşünü ve esnafın "usta" bulma ümidini kesmesini mercek altına alıyoruz.
Marmara’nın üretim üssü olma iddiasındaki Balıkesir’de, sanayinin kalbi Küçük Sanayi Sitesi (KSS) can çekişiyor. Ancak bu seferki kriz ekonomik değil, insani. Balıkesir’in köklü esnafları, yanlarında çalıştıracak çırak, yetiştirecek kalfa bulamamaktan şikayetçi. Eğer bu gidişat durdurulamazsa, 10 yıl içinde Balıkesir’de bozulan bir musluğu tamir ettirecek, araba motorunu rektifiye edecek veya bir mobilya montajı yapacak usta bulmak lüks haline gelecek.
"Çırak Gelmiyor, Gelecek Karanlık"
Balıkesir Küçük Sanayi Sitesi’nde 30 yıldır tornacılık yapan Ahmet Usta, elindeki yağlı anahtarı bırakıp boş dükkanına bakarak iç çekiyor: "Eskiden babalar çocuklarını 'eti senin kemiği benim' diyerek getirirdi. Şimdi çocukların elinde tablet, gözü yükseklerde. Biz bu dükkanları kime bırakacağız? Ben emekli olunca bu kepenk bir daha açılmayacak."
Ahmet Usta’nın bu feryadı aslında tüm sanayi esnafının ortak sesi. Mobilyacıdan kaportacıya, elektrikçiden tesisatçıya kadar her branşta ciddi bir insan kaynağı krizi yaşanıyor. 2026 yılı itibarıyla Balıkesir’deki mesleki eğitim merkezlerine kayıt yaptıran öğrenci sayısındaki düşüş, tehlikenin boyutlarını gözler önüne seriyor.
Mesleki Eğitimde Balıkesir Nerede Hata Yaptı?
Balıkesir, tarım ve sanayi kenti olmasına rağmen, eğitim sistemindeki "üniversite odaklılık" gençleri sanayiden kopardı. Gençler, asgari ücretle bir markette reyon görevlisi olmayı, sanayide usta olup 5-10 katı kazanmaya tercih ediyor. Bunun temelinde ise toplumsal statü algısı yatıyor.
Üniversite Diploması Fetişizmi: "Herkes masa başı iş istiyor" algısı, teknik işlerin "hor görülmesine" neden oldu.
Ağır Çalışma Koşulları: Eski usul çıraklık sistemindeki sert disiplin, yeni nesil Z ve Alfa kuşağı gençlerini korkutuyor.
Maddi Beklenti: Çıraklık döneminde ödenen ücretlerin günümüz ekonomik koşullarında yetersiz kalması, gençleri günlük kazanç getiren işlere yönlendiriyor.
"Okul Var, Uygulama Yok"
Balıkesir’deki Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri (MTAL), sanayi ile entegre olmakta zorlanıyor. Esnafa göre, okuldan gelen stajyerlerin teorik bilgisi olsa da el becerisi yok. Sanayi odalarının ve yerel yönetimlerin bu konuda attığı adımlar ise "pansuman tedbir" olmaktan öteye geçemiyor. Balıkesir sanayisinin gerçek ihtiyacı, teoriden ziyade "tezgah başında" pişen usta adayı.
10 Yıl Sonra Bizi Ne Bekliyor?
Eğer bugün önlem alınmazsa, Balıkesir’i bekleyen senaryo oldukça karanlık:
Hizmet Sektöründe Fahiş Fiyatlar: Azalan usta sayısı, işçilik fiyatlarını astronomik seviyelere çekecek. Bir musluk değişimi için günlerce sıra beklemek ve bir maaş ödemek zorunda kalabiliriz.
Kalitesiz İşçilik: Usta-çırak ilişkisiyle aktarılan "meslek sırları" kaybolacak, fabrikasyon ve kalitesiz çözümlere mahkum kalınacak.
Dışa Bağımlılık: Basit teknik işler için bile çevre illerden usta çağırmak zorunda kalacağız.
Çözüm: "Sanayi Kampüsü" mü?
Balıkesir Büyükşehir Belediyesi, Sanayi Odası ve Milli Eğitim Müdürlüğü’nün acilen bir araya gelerek "Balıkesir Mesleki Seferberlik" başlatması gerekiyor. Gençlerin sanayiye özendirilmesi, çıraklık maaşlarının iyileştirilmesi ve "usta" olmanın saygınlığının geri kazandırılması şart.
Balıkesir esnafı, "Biz buradayız ama arkamızdan gelen yok" diyerek yetkililere son uyarısını yapıyor. Şehrin lokomotifi olan sanayi, dişlileri döndürecek genç elleri bekliyor.
