Balıkesir’de Toplu Taşıma Merkezi (TTM) ile Balıkesir Üniversitesi Çağış Kampüsü arasında hizmet veren ana ulaşım hatlarından biri olan 10 TF hattında görev yapan tek kadın şoför Havva Sakızcı, azmi ve kararlılığıyla dikkat çekiyor. Ön yargıları direksiyon başında aşan Havva Sakızcı, "Ben yaptıysam herkes yapar" diyerek kadınlara cesaret veriyor. Yolcuların desteğinin kendisine güç verdiğini ifade eden Sakızcı, kadınların ulaşım sektörü başta olmak üzere her alanda daha fazla yer alması gerektiğini vurguluyor.
Kendinizi tanıtır mısınız?
Balıkesirliyim. 1983 doğumluyum. Uzun yıllar ev hanımı olarak yaşadım. Daha sonra araç kullanmaya olan ilgim ve merakım sayesinde şoförlük mesleğine yöneldim. Araç kullanmayı çok seviyorum ve bugün hayatımı bu meslekle sürdürüyorum.
Bu mesleğe nasıl adım attınız?
22 yıl evli kaldım. Evliliğimin ardından büyük araçlara karşı ilgim arttı. Daha önce küçük araç kullanırken bile oldukça heyecanlı biriydim. Ancak büyük araçları kullandıkça özgüvenim gelişti. Büyük araç kullanmak bana ayrı bir mutluluk veriyor. İnsanların beni gördüğünde “Bir kadın şoför” diyerek şaşırması ve takdir etmesi de beni ayrıca motive ediyor.
Otobüs şoförü olmaya karar verdiğinizde çevrenizden nasıl tepki aldınız?
Birçok kişi bunun erkek işi olduğunu söyledi. “Yapamazsın” diyenler oldu. Çevremizde bu işi yapan kadın örneği de yoktu. Ancak ben söylenenlere kulak asmadım. İstedim, çalıştım ve başardım. Şimdi mesleğimden çok memnunum. Ayrıca Tır ehliyetim de var. SRC belgelerim ve gerekli tüm evraklarım tamam. Yolcu taşımacılığını çok seviyorum. İnsanlarla iletişim kurmak ve onlara hizmet etmek bana büyük mutluluk veriyor.
Ulaşım sektöründe kadın çalışan sayısının artmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kadınların bu sektörde daha fazla yer alması gerektiğine inanıyorum. Yıllardır kadınlara “Yapamazsın” denilerek birçok alanda geri planda kalmaları sağlandı. Oysa kadınlar istedikleri her işi başarabilir. Ben yaptıysam, başka kadınlar da yapabilir. Biz kadınlar her şeyi yaparız.
Mesleğiniz sayesinde kadınlara örnek olduğunuzu düşünüyor musunuz?
Kesinlikle düşünüyorum. Birçok kadın beni gördüğünde mutlu olduğunu söylüyor. Onlara cesaret verebildiğimi görmek beni de mutlu ediyor.
Kadın şoförlerin en güçlü özelliği sizce nedir?
Erkek egemen olarak görülen bir meslekte kendilerini kanıtlayabilmeleri ve tüm ön yargılara rağmen mücadele etmeleridir.
Direksiyon başına geçtiğiniz ilk günü hatırlıyor musunuz?
Çok heyecanlıydım. Yolcuların beni gördüklerinde yaşadığı şaşkınlığı hiç unutamıyorum. İlk kez o koltuğa oturduğumda büyük bir heyecan vardı. Zamanla araçlar büyüdü, deneyimim arttı ve o heyecan yerini özgüvene bıraktı.
Bu hatta kaç kadın şoför görev yapıyor?
10 TF hattında şu anda görev yapan tek kadın şoför benim.
Balıkesir’de otobüs şoförlüğü yapmanın en zor yanı nedir?
Erkeklerin yoğun olduğu bir sektörde çalışmak zaman zaman zorlayıcı olabiliyor. Bu durum aynı zamanda beni motive ediyor. Sürekli kendinizi geliştirmeniz gerekiyor. Bazen sırf kadın olduğunuz için daha fazla eleştirilebiliyorsunuz. Erkeklerin yaptığı küçük hatalar göz ardı edilirken, kadınların hataları daha fazla dikkat çekebiliyor.
Yolculardan aldığınız en unutulmaz iltifat neydi?
“Sen bizim onurumuzsun, gururumuzsun” demeleri oldu. Direksiyon başında bir kadın görmek onları gerçekten mutlu ediyor.
Bu iltifatları daha çok kadınlardan mı alıyorsunuz?
Erkeklerden de duyuyorum ancak kadınlardan daha fazla duyuyorum. Onların desteğini hissetmek beni ayrıca mutlu ediyor.
Toplu ulaşımda kadın şoförlerin sayısının artması yolcuların güven duygusunu etkiliyor mu?
Kesinlikle etkiliyor. Yolcular kadın şoförlerin daha dikkatli araç kullandığını düşünüyor. Bunu sık sık dile getiriyorlar. Hatta bazı yolcular tekrar benim kullandığım araca binmek istediklerini söylüyor.
Şoförlük açısından kadının gücünü nasıl tanımlarsınız?
Kadınlar istedikleri her işi yapabilir. Sadece bu mesleği değil, hayatın her alanında başarılı olabilirler. Yeter ki önlerine engeller çıkarılmasın ve cesaretleri kırılmasın.
Bir kadın olarak bu meslekte başarılı olmanın sırrı nedir?
Azimli olmak, istikrarlı olmak ve hedefe kararlı adımlarla ilerlemek.
Gün içerisinde kaç saat direksiyon başında kalıyorsunuz? Bu tempo sizi yoruyor mu?
Araç kullanmayı çok seviyorum. Bu nedenle direksiyon başında olmak beni yormuyor. Müzik dinlemeyi ve araç kullanmayı sevmesem zaten bu mesleği yapamazdım.
Hiç “Bu işi bırakmak istiyorum” dediğiniz bir an oldu mu?
Hayır, hiç olmadı. Aksine daha büyük araçlar kullanmak istiyorum. Büyük araç kullandıkça daha da mutlu oluyorum. Direksiyon başında olmak bana büyük keyif veriyor.
Mesleğiniz nedeniyle günlük hayatınızda fedakârlık yapmak zorunda kalıyor musunuz?
Elbette. Evime ve sosyal hayatıma ayırdığım zaman azaldı. İşimi severek yaptığım için bundan şikâyetçi değilim.
Ön yargıyla karşılaştığınız anlar oldu mu?
Oldu. Bir gün bir yolcu bana, “Evinde otursun, ne işi var direksiyon başında?” dedi. Bu söz beni çok üzmüştü. Çünkü kimse bir insanın hayat hikâyesini bilmiyor. Belki bir ailesine bakıyor, belki çocuğunu okutuyor, belki de sadece sevdiği işi yapıyor. İnsanların ön yargılı davranmadan önce bunları düşünmesi gerekiyor.
O gün o yolcuya ne cevap vermiştiniz?
O dönem daha tecrübesizdim ve çok üzülmüştüm. Sadece “Burada bir erkek şoför olsaydı aynı şeyi ona da söyler miydiniz?” diye sordum. Sonrasında çok duygulandım.
Bugün aynı olay yaşansa ne yapardınız?
Bugün olsa daha sakin ve daha tecrübeli bir şekilde yaklaşırdım. Karşımdaki kişiyi kırmadan düşüncelerimi ifade ederdim. Sonuçta biz insanların güvenli bir şekilde ulaşımını sağlamak için çalışıyoruz.
Yolcuların kadın şoförlere bakış açısında son yıllarda bir değişim gözlemliyor musunuz?
Kesinlikle gözlemliyorum. İnsanlar artık kadın şoförleri daha fazla görmek istiyor. Bir kadını direksiyon başında görmek yolcuları mutlu ediyor. Sabah söylediğim bir “Günaydın” bile birçok insanın yüzünü güldürebiliyor.
Trafikte karşılaştığınız zorluklarla nasıl başa çıkıyorsunuz?
Kadın olduğumu gören bazı sürücüler zaman zaman farklı davranabiliyor. Yol vermeyen ya da zorlaştırmaya çalışan kişiler olabiliyor. Zamanla bunlara alışıyorsunuz.
Erkek egemen olarak görülen bir meslekte çalışmak size nasıl hissettiriyor?
Bu ortamda çalışmak bana büyük bir özgüven kazandırdı. Eskisine göre çok daha güçlü, kararlı ve kendine güvenen bir insan oldum. Kendimi geliştirdiğimi görmek beni mutlu ediyor.
Bu meslek size kişisel olarak neler kazandırdı?
En büyük kazanımım özgüven oldu. Kendime olan güvenim arttı. Maddi açıdan da katkısı oldu ancak en önemlisi sevdiğim işi yapıyor olmam.
Erkek şoför arkadaşlarınızla ilişkiniz nasıl?
Gayet iyi. Hiç dışlandığımı hissetmedim. Hepimiz aynı işi yapıyoruz ve aynı emeği veriyoruz.
Toplu taşıma araçlarında yolcuların daha dikkatli olması gerektiğini düşündüğünüz konular neler?
Yolcuların otururken ve ayakta seyahat ederken daha dikkatli olmaları gerekiyor. Ani fren ya da ani manevralarda zarar görebiliyorlar. Sonrasında sorumluluk şoföre yüklenebiliyor.
Bu mesleği seçmenizde ailenizin etkisi oldu mu?
İnsanlar sık sık bunun baba mesleği olup olmadığını soruyor. Ancak hayır, ailemden gelen bir meslek değil. Bu tamamen benim ilgim ve merakım sayesinde gelişen bir süreç.
Kendinizi geliştirmek için neler yapıyorsunuz?
Hep aynı noktada kalmayı sevmem. Yeni yollar keşfetmeyi, farklı güzergâhlar denemeyi severim. Kendimi sürekli geliştirmeye çalışıyorum. Her yeni deneyim bana farklı bir şey katıyor.
Şoför olmak isteyen genç kadınlara hangi tavsiyelerde bulunursunuz?
Çevreden gelen olumsuz yorumlara kulak asmasınlar. İlk adımı atsınlar ve kendilerine güvensinler. Sonrası zaten geliyor.
Son olarak kadınlara ve okuyucularımıza vermek istediğiniz mesaj nedir?
Kadınların her alanda daha fazla yer alması gerektiğine inanıyorum. Kimsenin “Yapamazsın” sözlerine teslim olmasınlar. Hedeflerini belirlesinler, azimle çalışsınlar ve vazgeçmesinler. Başarmanın en önemli şartı kararlılık ve özgüvendir.
