Balıkesir'in denizlerinde balıkçılar yeniden ağlarını denize bırakmaya hazırlanırken, her yıl olduğu gibi aynı soru bir kez daha gündeme geliyor: Av yasakları denizleri gerçekten koruyabiliyor mu?
1 Eylül 2026 itibarıyla yeni balıkçılık sezonunun başlaması, balıkçılar için ekonomik faaliyetlerin yeniden hızlanması anlamına geliyor. Ancak denize açılan teknelerin sayısı arttıkça, denizlerdeki balık stoklarının ne durumda olduğu da daha fazla önem kazanıyor.
Türkiye'de denizlerde endüstriyel avcılık yapan gırgır ve trol tekneleri için 15 Nisan'da başlayan genel av yasağı yaklaşık dört buçuk ay sürdü. 2026 yılında da 15 Nisan-1 Eylül döneminde uygulanan yasakla birlikte endüstriyel avcılığın durdurulması, balıkların üreme dönemlerinde stokların korunmasına yönelik temel tedbirlerden biri olarak uygulandı. Küçük ölçekli balıkçılar ise belirlenen kurallar çerçevesinde faaliyetlerini sürdürebildi. Ancak burada kritik nokta şu: Bir denizin belirli aylarda dinlenmeye bırakılması, o denizin bütün sorunlarını çözmeye yetiyor mu?
Balıkesir'in iki denize kıyısı bulunan bir kent olması, soruyu daha da önemli hale getiriyor.
BALIKESİR'İN DENİZLERİ NEDEN ÖZEL BİR ÖNEM TAŞIYOR?
Balıkesir'in Marmara Denizi'nde Bandırma, Erdek ve Marmara Adaları; Ege Denizi'nde ise Ayvalık, Gömeç, Burhaniye ve Edremit Körfezi gibi önemli kıyı alanları bulunuyor.
Bu geniş kıyı coğrafyası balıkçılık açısından önemli bir ekonomik değer oluşturuyor. Aynı zamanda farklı türlerin yaşam alanlarını, üreme bölgelerini ve beslenme sahalarını da içinde barındırıyor. Dolayısıyla Balıkesir'de balıkçılığın geleceği yalnızca balıkçıların ne kadar av yapabildiğiyle ilgili değil. Balık stoklarının devamlılığı, deniz ekosisteminin sağlığı ve kıyı ekonomisinin sürdürülebilirliği de aynı zincirin parçaları.
Bir başka ifadeyle bugün denizden ne kadar balık çıkarıldığı kadar, yarın denizden balık çıkıp çıkamayacağı da önem taşıyor.
AV YASAĞININ TEMEL AMACI NE?
Av yasaklarının temel mantığı oldukça basit: Balıkların üreme dönemlerinde yoğun av baskısını azaltmak ve gelecek sezonlara yeterli stok bırakmak.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından uygulanan düzenlemelerde sürdürülebilir avcılık, su ürünleri stoklarının korunması ve balıkların üreme süreçlerini sağlıklı biçimde tamamlayabilmesi temel gerekçeler arasında gösteriliyor. 2026 yılında da denizlerdeki genel av yasağının bu amaçlarla uygulandığı açıklandı. Ancak denizdeki yaşam, takvim yapraklarına göre hareket etmiyor.
Her balık türünün üreme dönemi aynı değil. Her bölgenin ekolojik koşulları da birbirinden farklı. Bu nedenle "Birkaç ay avlanmadık, deniz kendini yeniledi" şeklindeki basit bir yaklaşım, deniz ekosisteminin gerçeklerini açıklamak için yeterli olmayabilir. Asıl mesele, yasakların bilimsel verilerle ne kadar uyumlu olduğu ve yasak döneminde avcılık baskısının gerçekten ne ölçüde azaldığı.
YASAK VAR AMA KAÇAK AVCILIK NE OLACAK?
Av yasaklarının başarısındaki en kritik unsurlardan biri denetim. Çünkü yasak döneminde bir bölgede yoğun kaçak avcılık yapılmaya devam ediyorsa, kâğıt üzerindeki yasak ile denizdeki gerçeklik arasında büyük bir fark oluşuyor.
Balıkesir'de bu nedenle denetimler sezonun yalnızca belirli dönemlerinde değil, yıl boyunca önem taşıyor. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ekiplerinin son dönemde yaptığı denetimler de bu sorunun canlılığını gösteriyor.
Nitekim 31 Temmuz-10 Ağustos 2026 tarihleri arasında Balıkesir genelinde palamut avcılığına yönelik denetimler gerçekleştirildi. Karaya çıkış noktaları, perakende satış yerleri, toplu tüketim alanları ve soğuk hava depolarında kontroller yapıldı. Amaç, yasadışı palamut avcılığının önüne geçmek ve su ürünleri kaynaklarını korumaktı.
Bu tablo önemli bir gerçeğe işaret ediyor: Yasakların etkili olabilmesi için yalnızca yasak ilan etmek yetmiyor. Denizin üzerinde, limanda, balıkçı barınağında, nakliye sırasında ve satış noktasında etkili bir kontrol mekanizması gerekiyor.
BALIKÇININ EKMEĞİ İLE DENİZİN GELECEĞİ KARŞI KARŞIYA MI?
Balıkçılık sektörünün en zor sorularından biri burada ortaya çıkıyor. Bir tarafta denizden geçimini sağlayan balıkçılar var. Diğer tarafta ise aynı kaynağın gelecek yıllarda da kullanılabilmesi gerekiyor.
Balıkçı bugün yeterli miktarda balık avlayamazsa gelir kaybı yaşayabilir. Ancak deniz aşırı avlanırsa gelecek yıllarda daha büyük bir gelir kaybıyla karşılaşabilir. Bu nedenle sürdürülebilir balıkçılık, balıkçının karşısında duran bir çevre politikası değil, aslında balıkçının geleceğini güvence altına alan bir yaklaşım olmalı.
Balıkçının bugün daha fazla kazanması ile yarın da balıkçılık yapabilmesi arasında denge kurulmadığı sürece sorun çözülemiyor.
KÜÇÜK BALIKÇI İLE BÜYÜK FİLO AYNI ŞARTLARDA MI?
Balıkçılık tartışmalarında sıkça gözden kaçan bir başka konu da farklı ölçekteki balıkçıların aynı ekonomik koşullara sahip olmaması. Küçük ölçekli balıkçı, daha sınırlı tekne ve ekipmanla kıyıya yakın bölgelerde faaliyet gösterirken büyük teknelerin av kapasitesi çok daha yüksek olabiliyor. Bu nedenle av yasaklarının ekonomik etkisi de her balıkçı için aynı olmuyor.
2026 av sezonu düzenlemelerinde endüstriyel avcılığa yönelik genel yasak uygulanırken küçük ölçekli balıkçıların belirli kurallar çerçevesinde faaliyetlerine devam edebilmesi de bu farklılığın mevzuata yansıyan örneklerinden biri.
Buradaki mesele, küçük balıkçıyı veya büyük balıkçı filosunu suçlamak değil. Asıl mesele, farklı av araçlarının ve farklı ölçeklerdeki avcılığın deniz ekosistemi üzerindeki etkisini bilimsel olarak değerlendirmek.
PALAMUT DENETİMLERİ NEDEN DİKKAT ÇEKİYOR?
Balıkesir'de 2026 yazında gerçekleştirilen palamut denetimleri, av yasaklarının yalnızca belirli aylara sıkıştırılamayacağını gösteriyor. Bir türün avlanma dönemi, boy sınırı, av aracı veya satış kuralları gibi farklı düzenlemeler bulunabiliyor. Bu nedenle balıkçılık yönetimi sürekli denetim gerektiriyor.
Palamut gibi ekonomik değeri yüksek türlerde yasa dışı avcılık yalnızca birkaç balığın denizden eksilmesi anlamına gelmiyor. Üreme çağındaki veya yasal boy sınırının altındaki balıkların avlanması, gelecekteki stokların da zarar görmesine neden olabiliyor. Bu nedenle Balıkesir'de karaya çıkış noktalarının denetlenmesi kadar balığın satış zincirinin de takip edilmesi önemli.
BALIK KÜÇÜLDÜKÇE DENİZİN ALARMI MI ÇALIYOR?
Balıkçılar ve tüketiciler açısından zaman zaman gündeme gelen konulardan biri de balıkların boyundaki değişim. Denizde çok sayıda küçük balık bulunması her zaman stokların iyi durumda olduğu anlamına gelmiyor. Önemli olan balığın hangi tür olduğu, hangi yaş grubunda bulunduğu, üreme başarısı ve popülasyonun uzun dönemli seyri.
Özellikle üreme fırsatı bulmadan avlanan balıkların sayısı arttığında, kısa vadede tezgâhlar boş kalmayabilir. Ancak uzun vadede stokların kendisini yenileme kapasitesi zayıflayabilir. Bu nedenle sürdürülebilir balıkçılığın en önemli ölçütlerinden biri, "Bugün ne kadar balık tuttuk?" sorusundan ziyade "Bu avcılık gelecek yılın stoklarını nasıl etkileyecek?" sorusu olmalı.
DENİZ KİRLİLİĞİ VARSA AV YASAĞI TEK BAŞINA YETMEZ
Balık stoklarının azalmasının tek nedeni aşırı avcılık değil. Deniz kirliliği, habitat kaybı, deniz suyu sıcaklığındaki değişimler, istilacı türler, kıyı yapılaşması ve iklim değişikliği de balıkların yaşam alanlarını etkileyebiliyor. Bu nedenle Balıkesir'de denizleri koruma politikası yalnızca av yasağı üzerinden yürütülürse eksik kalabilir.
Bir balığın üremesi için av baskısının azalması gerekiyor olabilir. Ancak aynı balığın üreme alanı kirlenmişse veya deniz ekosistemi değişmişse yalnızca av yasağı beklenen sonucu vermeyebilir. Özellikle Marmara Denizi ve Edremit Körfezi gibi farklı çevresel baskılarla karşılaşan bölgelerde balıkçılık yönetiminin deniz suyu kalitesi ve habitat korumasıyla birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
DENİZ SICAKLIĞI DE BALIKLARIN DAVRANIŞINI DEĞİŞTİRİYOR
İklim değişikliği denizlerdeki canlıların dağılımını da etkileyebiliyor. Deniz suyunun ısınması, bazı türlerin daha serin sulara yönelmesine veya beslenme alanlarının değişmesine neden olabiliyor. Bu durum balıkçıların yıllardır alıştığı av bölgelerinin ve av dönemlerinin değişmesine yol açabiliyor.
Balıkesir gibi hem Marmara hem de Ege Denizi'ne kıyısı bulunan bir kent açısından bu değişim ayrıca önem taşıyor. Çünkü balıkçılık yalnızca av yasağı takvimine göre yönetilebilecek kadar statik bir sektör değil. Deniz ekosistemi değiştikçe yönetim politikalarının da bilimsel veriler ışığında güncellenmesi gerekiyor.
BALIKESİR'İN BALIKÇISI SADECE DENİZİ DEĞİL, PAZARI DA KORUMAK ZORUNDA
Sürdürülebilir balıkçılığın bir başka boyutu da tüketici tarafı. Tezgâhta küçük boyda balık gördüğünde bunu satın alan tüketici, farkında olmadan sürdürülebilir olmayan avcılığın devam etmesine ekonomik destek sağlayabilir. Bu nedenle balığın yasal boyda olup olmadığına dikkat edilmesi, tüketicinin de denetim zincirinin bir parçası haline gelmesini sağlayabilir.
Aynı şekilde restoranlar, marketler ve balık satış noktaları da yasal olmayan av ürünlerini kabul etmemeli. Çünkü yasa dışı avcılık yalnızca denizde başlamıyor. Karaya çıktıktan sonra satış zincirinde alıcı bulduğu sürece ekonomik olarak devam ediyor.
DENETİM SADECE BALIKÇIYA YAPILIRSA SORUN ÇÖZÜLÜR MÜ?
Bu sorunun cevabı hayır. Denetimin yalnızca tekne üzerinde yapılması yeterli değil. Balığın nereden geldiği, hangi tarihte avlandığı, hangi tür olduğu, hangi boyda bulunduğu ve hangi kanaldan satıldığı da takip edilmeli.
Balıkesir'deki son palamut denetimlerinde karaya çıkış noktalarının yanı sıra perakende satış yerleri, toplu tüketim yerleri ve soğuk hava depolarının da kontrol edilmesi bu nedenle önemli. Bu yaklaşım yaygınlaştırıldığı ölçüde yasa dışı avcılığın ekonomik cazibesi azaltılabilir. Çünkü kaçak avlanan balığın satılamadığı bir sistem, kaçak avcılığın kendisini de azaltır.
AV YASAĞI BALIKÇININ DÜŞMANI DEĞİL, GELECEK GARANTİSİ OLMALI
Av yasakları zaman zaman balıkçı açısından gelir kaybı veya çalışma kısıtlaması olarak görülebiliyor. Ancak uzun vadede deniz kaynaklarının tükenmesi, bundan çok daha büyük ekonomik kayıplara yol açabilir. Bu nedenle yasak dönemlerinin bilimsel verilerle belirlenmesi, balıkçıların ekonomik olarak desteklenmesi ve denetimlerin adil biçimde yapılması büyük önem taşıyor.
Balıkçı, yasakların neden uygulandığını ve bu kuralların hangi bilimsel veriye dayandığını bilirse, uygulamanın sahiplenilmesi de kolaylaşabilir. Sürdürülebilirlik yalnızca ceza ve yasaklarla sağlanamaz. Balıkçının sisteme dahil edilmesi gerekiyor.
BALIKESİR DENİZLERİNDE NE DEĞİŞMELİ?
Balıkesir'in iki farklı denize kıyısı olması, kentin balıkçılık politikalarında bölgesel farklılıkların dikkate alınmasını gerektiriyor. Bandırma Körfezi ile Edremit Körfezi'nin aynı ekolojik özelliklere sahip olmadığı açık. Erdek kıyılarındaki balıkçılık dinamikleri ile Ayvalık çevresindeki kıyı balıkçılığının da birebir aynı olduğu söylenemez. Bu nedenle denizlerin tamamını tek bir tablo üzerinden değerlendirmek yerine tür, bölge, av aracı ve mevsim bazında daha ayrıntılı izleme yapılması gerekiyor.
Balık stoklarının düzenli olarak izlenmesi, bilimsel verilerin balıkçılarla paylaşılması, kaçak avcılıkla mücadelenin güçlendirilmesi ve deniz kirliliğinin azaltılması birlikte yürütülmeli.
YENİ SEZON BAŞLARKEN ASIL SINAV ŞİMDİ BAŞLIYOR
1 Eylül itibarıyla av sezonunun başlaması, yasak döneminin sona erdiği anlamına geliyor. Fakat denizlerin korunması açısından asıl sınav da bundan sonra başlıyor. Çünkü denizlere yeniden yoğun av baskısı geldiğinde, uygulanan yasak döneminin stoklar üzerinde ne kadar olumlu sonuç yarattığı daha net görülecek.
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 2026-2027 döneminde sürdürülebilir avcılığı desteklemek amacıyla farklı türler için kota ve üretim planlamaları uygulaması da balıkçılık yönetiminin yalnızca "serbest veya yasak" ikileminden ibaret olmadığını gösteriyor. Örneğin kalkan avcılığında 2026-2027 sezonu için Marmara ve Karadeniz toplamında 529 ton kota uygulanıyor.
Balıkesir'in Marmara kıyılarında bu tür planlamalar, deniz kaynaklarının uzun vadeli yönetimi açısından önem taşıyor.
DENİZİ KORUMANIN YOLU SADECE YASAK KOYMAKTAN GEÇMİYOR
Balıkesir'de av yasaklarının gerekli olup olmadığı tartışma konusu bile olmamalı. Üreme dönemlerinde av baskısının azaltılması, sürdürülebilir balıkçılığın temel araçlarından biri. Ancak asıl tartışılması gereken, yasakların tek başına yeterli olup olmadığı.
Deniz kirliliği devam ediyorsa, kaçak avcılık sürüyorsa, küçük balıklar üreme çağına gelmeden avlanıyorsa, yaşam alanları zarar görüyorsa ve iklim değişikliği deniz ekosistemini değiştiriyorsa yalnızca birkaç aylık av yasağının bütün sorunları çözmesini beklemek gerçekçi değil. Balıkesir'in denizleri için daha geniş bir koruma yaklaşımı gerekiyor.
AV YASAĞI DENİZİ DİNLENDİRİYOR, AMA YETERİNCE KORUYOR MU?
Balıkesir'de av yasakları deniz ekosisteminin korunması açısından önemli bir araç. Balıkların üreme dönemlerinde yoğun av baskısının azaltılması, stokların kendisini yenilemesi açısından gerekli. 2026 yılında da endüstriyel avcılığa yönelik yaklaşık dört buçuk aylık yasak döneminin uygulanması bu yaklaşımın devam ettiğini gösteriyor. Ancak denizin birkaç ay dinlenmesi, bütün yıl boyunca maruz kaldığı baskıları ortadan kaldırmıyor.
Kaçak avcılık, deniz kirliliği, habitat kaybı, iklim değişikliği, artan av kapasitesi ve tüketici talebi aynı ekosistemin üzerinde baskı oluşturuyor. Bu nedenle Balıkesir'de sorulması gereken soru yalnızca "Av yasağı işe yarıyor mu?" olmamalı.
Asıl soru şu:
"Av yasağı sona erdiğinde denizden ne kadar balık alabileceğimizi değil, gelecek yıllarda denizden hâlâ balık alabilmemizi nasıl garanti edeceğiz?"
Bu sorunun cevabı yalnızca balıkçıya, yalnızca Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne veya yalnızca belediyelere bırakılabilecek kadar basit değil.
Balıkçı sürdürülebilir avlanacak, denetim mekanizması çalışacak, kaçak avcılığa göz açtırılmayacak, tüketici bilinçli davranacak, deniz kirliliği azaltılacak ve bilimsel veriler balıkçılık politikalarının merkezinde tutulacak. Balıkesir'in Marmara ve Ege kıyılarında bugün atılan her ağ, aslında geleceğin denizini de şekillendiriyor. Çünkü denizi korumak, balığı bugünden korumaktan daha fazlası. Denizi korumak, Balıkesir'in balıkçısının yarın da denize açılabilmesini korumak demek.
