Yaz mevsiminin başında havaya yayılan hoş kokusuyla pek çok kişinin dikkatini çeken ıhlamur ağaçları, bu kez farklı bir soruyla gündemde: "Ihlamur ağaçlarının erkek ve dişisi olur mu?" Balıkesir’de birçok vatandaş bu soruya yanıt ararken, konunun uzmanlarının cevabı ise oldukça net…
Tür Farklılıkları Karıştırılıyor Olabilir
Türkiye’de yaygın olarak iki ıhlamur türü yetişiyor: Tilia tomentosa (gümüşi ıhlamur) ve Tilia platyphyllos (geniş yapraklı ıhlamur). Gümüşi ıhlamurun yapraklarının altı grimsi ve tüylü, kokusu daha hafifken; geniş yapraklı ıhlamur daha yoğun kokulu olabiliyor. Bu farklılıklar da halk arasında cinsiyet ayrımı sanılabiliyor.
Aynı Ağaçta Hem Erkek Hem Dişi Çiçekler
Botanik uzmanlarına göre ıhlamur ağaçları, “hermafrodit” yani çift cinsiyetli çiçeklere sahiptir. Yani bir ıhlamur çiçeğinde hem dişi (yumurtalık) hem de erkek (polen üreten) organlar birlikte bulunuyor. Bu durum, ağacın kendi kendini döllemesine ve meyve vermesine olanak tanıyor.
Ancak bazı yörelerde halk arasında, “şu ağaç erkek, bu dişi” gibi ifadelerin kullanıldığı görülüyor. Bu ayrım, aslında bilimsel bir temele dayanmayıp; genellikle çiçeklerinin yoğunluğu, kokusu veya toplanan ıhlamurun dem rengi gibi gözlemlere dayalı halk tanımlamalarıdır.
Kokunun Yoğunluğu Yanıltabiliyor
“Dişi ağaç daha çok kokar, erkek çiçek az açar” gibi yorumların bilimsel bir karşılığı olmadığını belirten uzmanlar, “Ihlamur ağacının çiçek açma yoğunluğu ağacın türüne, yaşına, hatta bulunduğu mikroklimaya göre değişebilir. Ancak her çiçek hem erkek hem dişi özellik taşır. Bu nedenle botanik açıdan ‘ıhlamurun dişisi-erkeği’ ayrımı söz konusu değildir” diyerek, konuyu tartışmaya kapatıyor.
Ihlamurda Cinsiyet Yok, Ama Merak Var
Kısacası, ıhlamur ağaçlarında bilimsel anlamda “erkek” ya da “dişi” ayrımı bulunmuyor. Tüm ıhlamur çiçekleri çift cinsiyetli; yani doğanın içinde kendi döngüsünü tamamlayacak şekilde yaratılmış. Ancak bu meraklı soru, vatandaşların doğayla kurduğu samimi bağın da bir göstergesi olarak dikkat çekiyor.
