Balıkesir’de hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte bisiklet kullanımında ciddi bir patlama yaşanıyor. Ancak pedalların daha hızlı dönmeye başlaması, şehirdeki altyapı eksikliklerini ve trafik kültüründeki çarpıklıkları da gün yüzüne çıkardı. Bisiklet yollarının yetersizliği, park yeri bulma çilesi ve araç sürücülerinin tahammülsüzlüğü, Balıkesirli bisiklet tutkunlarını adeta canından bezdirmiş durumda.
Bahar aylarının gelmesi ve güneşin yüzünü göstermesiyle birlikte Balıkesir sokaklarında, caddelerinde ve parklarında bisiklet kullanan vatandaşların sayısında gözle görülür bir artış var. Artan akaryakıt fiyatları, sağlıklı yaşam bilincinin gelişmesi ve havaların ısınması gibi faktörler, her yaştan Balıkesirliyi iki tekerlekli bu çevreci ulaşım aracına yönlendiriyor. Ancak uzaktan bakıldığında oldukça pozitif ve sağlıklı görünen bu tablo, işin içine şehir içi trafik ve altyapı girdiğinde büyük bir kaosa dönüşüyor. Şehir merkezinde bisiklet sürmek, adeta bir hayatta kalma mücadelesi halini almış durumda.
Balıkesir’de Bisiklet Yolları Gerçekten Yeterli mi?
Bisiklet kullanımının artmasıyla birlikte akıllara gelen ilk ve en önemli soru şu oluyor: "Balıkesir’deki bisiklet yolları bu talebi karşılayacak kapasitede mi?" Ne yazık ki bu sorunun cevabı büyük bir çoğunlukla "hayır" olarak karşımıza çıkıyor. Şehrin yeni gelişen belirli bölgelerinde ve rekreasyon alanlarında estetik amaçlı yapılan kısa mesafeli bisiklet yolları bulunsa da, bu yolların birbiriyle bağlantılı olmaması ve şehir içi ulaşım ağına entegre edilememesi en büyük problem.
İşe, okula veya alışverişe gitmek için bisikletini kullanmak isteyen bir vatandaş, güvenli bir şeritten ilerlemek yerine kendini bir anda yoğun araç trafiğinin tam ortasında buluyor. Ulaşım aracı olarak bisikleti tercih edenler için kesintisiz, güvenli ve standartlara uygun bir bisiklet yolu ağı Balıkesir için hala büyük bir eksiklik.
Çarşı Merkezinde Sıkışıp Kalan İki Teker: Ne Yolda Ne Kaldırımda İsteniyorlar
Özellikle Balıkesir çarşı bölgesi, Milli Kuvvetler Caddesi, Anafartalar Caddesi ve Kızılay Caddesi gibi insan ve araç sirkülasyonunun en yoğun olduğu noktalarda durum çok daha vahim. Çarşı merkezinde bisikletlilere ayrılmış özel bir yol bulunmuyor. Bu durum, bisiklet sürücülerini imkansız bir tercihle baş başa bırakıyor: Ya motorlu araçların arasına karışıp can güvenliklerini tehlikeye atacaklar ya da kaldırımlara çıkıp yayaların alanını ihlal edecekler.
Bisikletliler yoldan gitmeye kalktığında, arkalarından gelen araç sürücülerinin kornalı tacizlerine, sıkıştırmalarına ve sözlü tepkilerine maruz kalıyorlar. "Burası araç yolu, kenardan git!" şeklindeki baskılar, bisikletlinin trafik stresini katlayarak artırıyor. Mecburen kaldırıma çıkmak zorunda kaldıklarında ise bu kez yayaların haklı isyanıyla karşılaşıyorlar. Çarşının dar kaldırımlarında bisiklet sürmeye çalışmak, hem yayalar için tehlike arz ediyor hem de tartışmalara zemin hazırlıyor. Bisikletli vatandaş, şehir merkezinde adeta "istenmeyen kişi" ilan edilmiş durumda.
Bisiklet Park Alanları Motosikletlerin İşgali Altında
Trafikteki hayatta kalma mücadelesini başarıyla atlatıp çarşıda gideceği yere ulaşan bisikletliyi bekleyen bir diğer büyük sorun ise "park yeri" çilesi. Şehir merkezinde bisikletler için ayrılmış, güvenli ve düzenli park alanlarının sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor. Olan kısıtlı alanlar ise genellikle motosiklet sürücüleri tarafından işgal edilmiş durumda.
Kendisine ayrılan alanda motosikletlerin park ettiğini gören bisiklet sürücüleri, bisikletlerini ağaçlara, aydınlatma direklerine, dükkan önlerindeki demirliklere veya çöp kutularının kenarlarına kilitlemek zorunda kalıyor. Bu durum hem görüntü kirliliğine yol açıyor hem de yaya trafiğini engelleyebiliyor. Üstelik düzensiz park edilen bisikletlerin çalınma riski de oldukça yüksek. Bisiklet kullanımını teşvik etmek isteyen bir şehrin öncelikle araçların güvenle bırakılabileceği istasyonlar ve park demirleri inşa etmesi, bu alanların da zabıta ekiplerince sadece bisikletlere tahsis edilmesini sağlaması gerekiyor.
Trafikte 'Görünmez' Olmak: Sürücülerin Bisikletlilere Saygısı Nerede?
Tüm bu altyapı sorunlarının ötesinde, çözülmesi en zor olan problem ise toplumsal bir zihniyet meselesi: Trafik kültürü. Balıkesir trafiğinde birçok araç sürücüsü, bisikletin de Karayolları Trafik Kanunu'na göre bir "taşıt" olduğunu ve yolda en az bir otomobil kadar hakkı olduğunu unutmuş görünüyor.
Trafikte bisikletliler sanki hiç olmamalıymış, yollar sadece motorlu araçlara aitmiş gibi bir algı hakim. Sağa veya sola dönüşlerde bisikletlinin geçiş hakkına saygı duyulmaması, yanından geçerken yeterli takip ve güvenlik mesafesinin (en az 1.5 metre) bırakılmaması, kapı açma kazalarına (dooring) davetiye çıkaran dikkatsizlikler her gün yaşanan sıradan olaylar haline geldi. Bisikletliler trafikte var olduklarını ispat etmek ve hayatta kalmak için sürekli ekstra bir çaba sarf etmek, kask ve fosforlu yelek gibi donanımlarla kendilerini görünür kılmak zorunda kalıyorlar.
Çözüm Bekleyen Sorunlar İçin Acil Eylem Planı Şart
Balıkesir'in modern, yaşanabilir ve "Avrupai" bir şehir vizyonuna ulaşabilmesi için bisiklet kullanımını sadece bir hobi olarak değil, ciddi bir ulaşım alternatifi olarak görmesi şart. Bunun için yerel yönetimlere ve emniyet güçlerine büyük iş düşüyor:
Kesintisiz Bisiklet Yolları: Mahalleleri şehir merkezine bağlayan, araç trafiğinden fiziksel engellerle ayrılmış, boyalı ve güvenli bisiklet yolları acilen projelendirilmeli.
Merkezde Yeni Düzenlemeler: Çarşı bölgesi gibi trafiğin sıkışık olduğu alanlarda, bisikletlilere öncelik tanıyan "paylaşımlı yol" (sharrow) uygulamaları veya alternatif güzergahlar yaratılmalı.
Denetimli Park Alanları: Şehrin dört bir yanına, özellikle alışveriş merkezleri, bankalar ve kamu binaları çevresine modern bisiklet park yerleri yapılmalı ve buraların motosikletler tarafından işgal edilmesi cezai yaptırımlarla engellenmeli.
Farkındalık Kampanyaları: Araç sürücülerine yönelik "Bisikletliyi Fark Et", "Bisiklet Bir Taşıttır" temalı bilinçlendirme kampanyaları düzenlenerek trafik kültürü geliştirilmeli.
Balıkesir, coğrafi yapısı itibarıyla bisiklet kullanımına oldukça elverişli bir şehir. Artan bu ilgiyi doğru yönlendirmek, altyapı yatırımlarıyla desteklemek ve trafikte karşılıklı saygıyı tesis etmek, Balıkesir'in geleceği için atılacak en sağlıklı adımlardan biri olacaktır. Yollar sadece dört tekerleklilerin değil, pedalların gücüyle ilerleyen çevreci vatandaşlarındır.
